Nhìn một căn nhà gỗ, sao biết đó là kiểu Nhật? Không phải nhờ đèn lồng hay cây phong trong sân, mà nhờ mấy thứ thuộc về chính ngôi nhà: mái vươn xa, hiên gỗ chạy dọc mặt nhà, dãy cửa lùa ô lưới, sàn nâng khỏi mặt đất, và gian phòng không chia cứng. Bài này đi qua từng đặc trưng, nói nó có từ đâu, rồi bàn cách giữ chúng khi làm nhà ở khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều của Việt Nam. Ảnh là các mẫu gỗ thông xưởng đóng theo yêu cầu.

Nhà gỗ kiểu Nhật một tầng mái ngói dốc giữa vườn cây nhiệt đới, sàn nâng, cửa lùa sáng đèn, lối đá dẫn vào — Nhà gỗ kiểu Nhật giữa vườn nhiệt đới: mái dốc, sàn nâng, cửa lùa

Mái dốc, vươn xa và kiểu mái

Mái là thứ nhận ra đầu tiên. Nhà Nhật truyền thống có mái lớn so với thân nhà, mép mái chìa ra xa khỏi tường để che nắng, đẩy nước mưa rơi xa chân vách. Mấy kiểu mái hay gặp:

Mái hai dốc: đơn giản, đầu hồi lộ ở hai bên.
Mái irimoya: phần dưới bốn dốc, trên đỉnh có một đầu hồi nhỏ. Nhìn bề thế, hay gặp ở nhà chính, nhà trà lớn.
Mái dốc cao kiểu minka: mái rất dốc, cao hơn cả phần tường, bên trong có gác. Gốc gác từ nhà nông thôn.

Nhà gỗ kiểu Nhật một tầng mái irimoya lợp ngói xanh rêu, mái trước chìa sâu đỡ bằng hàng cột gỗ tròn — Mẫu nhà gỗ Nhật Bản J102: mái irimoya, hàng cột tròn đỡ mái hiên sâu

Ở Việt Nam, đây là đặc trưng nên giữ nhất, vì mái vươn xa chính là thứ bảo vệ vách gỗ khỏi mưa tạt và nắng chiều. Mái các mẫu của xưởng thường lợp ngói nhựa âm dương, nhẹ hơn ngói đất nung nên khung mái gỗ không phải gánh quá nặng.

Nhà gỗ kiểu minka mái hai dốc rất cao và dốc lợp ngói xanh rêu, đầu hồi có ô lam thông gió, giữa vườn dừa — Mẫu nhà gỗ Nhật Bản J104: mái dốc cao kiểu minka, ô lam đầu hồi lấy gió cho gác

Hiên engawa: khoảng đệm giữa nhà và vườn

Engawa là dải sàn gỗ chạy dọc mặt nhà, nằm dưới mái, ngoài dãy cửa lùa. Không hẳn là trong nhà, cũng không hẳn ngoài vườn. Người ta ngồi đó uống trà, nhìn vườn, phơi đồ, đón khách. Hiên cũng là lớp che: mưa tạt vào hiên trước khi tới cửa.

Nhà gỗ kiểu Nhật màu nâu đỏ, mái trước kéo dài xuống thấp che hiên gỗ có lan can — Mẫu nhà gỗ Nhật Bản J120: mái trước kéo dài che trọn hiên

Làm ở Việt Nam, hiên nên rộng hơn một chút và mái phủ kín hiên. Hiên lộ thiên thì sàn gỗ hứng mưa trực tiếp, mau xuống cấp.

Cửa lùa ô lưới và gian phòng linh hoạt

Thay vì tường đặc có vài ô cửa sổ, mặt trước nhà Nhật thường là cả dãy cửa lùa khung gỗ chia ô lưới. Kéo hết sang một bên là căn phòng mở ra hiên và vườn. Bên trong cũng vậy: các gian ngăn bằng vách lùa, kéo ra thành một phòng lớn, khép lại thành phòng ngủ riêng. Một gian dùng được nhiều việc trong ngày.

Nhà truyền thống dán giấy vào ô lưới. Ở khí hậu ẩm, giấy mau hỏng, nên nhiều nhà thay bằng kính mờ hoặc tấm mờ chịu ẩm, giữ nguyên lưới gỗ bên ngoài. Phần kính xưởng sẽ báo loại đang có khi tư vấn. Các kiểu cửa và vách ngăn xem kỹ ở bài cửa shoji, cửa lưới gỗ và vách ngăn nhà gỗ Nhật.

Sàn nâng và chiếu

Sàn nhà Nhật đặt cao khỏi mặt đất trên các cột ngắn, gầm thoáng. Người ta bỏ dép ở bậc lên, ngồi trên sàn hoặc trên chiếu tatami. Ở Việt Nam, sàn nâng càng có ích: gầm thoáng thì hơi ẩm từ đất không ngấm lên sàn gỗ, mối khó leo lên, mưa lớn không ngập vào nhà. Chiếu và sàn tatami trong khí hậu ẩm cần lưu ý gì xem ở bài sàn tatami và chiếu trong nhà gỗ Nhật.

Mặt bằng ôm sân và vật liệu mộc

Nhà Nhật hay quay vào một khoảng sân nhỏ: sân sỏi, vài tảng đá, một cây. Mặt bằng chữ L hay chữ U ôm lấy sân để phòng nào cũng nhìn ra được. Vật liệu giữ ở mức ít: gỗ để lộ, giấy hoặc kính mờ, đá, sỏi. Màu gỗ thường trầm, không sơn màu rực.

Nhà gỗ kiểu Nhật mặt bằng chữ L, hai cánh mái ngói xanh rêu ôm lấy một sân trong rải sỏi trắng có đá bước chân — Mẫu nhà gỗ Nhật Bản J93: hai cánh nhà chữ L ôm sân sỏi

Giữ đặc trưng Nhật mà vẫn hợp khí hậu Việt Nam

Mái: giữ mái vươn xa, tăng độ dốc ở vùng mưa nhiều để nước thoát nhanh, có máng hứng nước.
Nền: nâng sàn, chân cột đặt trên đế cao, gầm thoáng. Gỗ cần được xử lý chống mối mọt trước khi dựng.
Nắng tây: mặt hướng tây nên ít cửa, hoặc có hiên sâu, mành tre che chiều.
Thông gió: mở cửa lùa hai mặt đối nhau cho gió xuyên phòng, ô thông gió dưới đầu hồi cho hơi nóng dưới mái thoát ra.
Ô lưới: dùng vật liệu chịu ẩm thay giấy cho các ô sát hiên.

Cách giữ nhà qua mùa mưa đọc ở bài bảo trì nhà gỗ Nhật Bản mùa mưa. Các mẫu xem ở trang nhà gỗ Nhật Bản; quy trình khảo sát, lên bản vẽ mặt bằng và phối cảnh 3D xem ở trang thiết kế nhà gỗ. Xưởng làm bằng gỗ thông, màu chọn trong 4 màu: tự nhiên, nâu đỏ, nâu cánh gián, gỗ cháy, giao và lắp đặt toàn quốc.

Hỏi nhanh về nhà gỗ kiểu Nhật

Nhà gỗ kiểu Nhật có hợp khí hậu miền Bắc không?

Hợp, nếu giữ mái vươn xa, nâng sàn, gỗ chống mối và có cách che gió lạnh mùa đông như cửa ván hoặc vách kín phía bắc.

Nhà gỗ Nhật có cần chiếu tatami không?

Không bắt buộc. Nhiều nhà chỉ trải tatami ở một gian trà, các phòng khác lát sàn gỗ cho dễ lau và đỡ lo ẩm.

Làm nhà gỗ kiểu Nhật hai tầng được không?

Được. Nhà truyền thống đa số một tầng, nhưng có kiểu hai tầng với tầng trên lùi vào hoặc gác dưới mái dốc. Kết cấu tính theo bản vẽ cụ thể.

Cần làm nhà gỗ theo không gian của bạn?Xưởng VintageDecor nhận thiết kế nhà gỗ và thi công nhà gỗ: khảo sát tận nơi, bản vẽ 2D, xem 3D trước khi làm, bảo hành 24 tháng.

Mẫu nhà gỗ Nhật Bản của xưởng VintageDecor