Nhà gỗ kiểu Nhật gốc gác ở xứ ôn đới, mưa ít hơn và không có mùa nồm như miền Bắc. Về Việt Nam, một mùa mưa dài cộng mấy tuần nồm ẩm là bài kiểm tra lớn nhất cho mái, hiên, chân cột và dãy cửa lùa. Tin vui là phần lớn hư hỏng đều nhìn thấy trước nếu biết nhìn vào đâu. Bài này chia việc theo ba giai đoạn trước, trong và sau mùa mưa, rồi chỉ ra những chỗ cần soi kỹ nhất.

Một người ngồi trên hiên gỗ nhà kiểu Nhật đang kiểm tra mép sàn, bên trong là phòng chiếu và cửa giấy — Kiểm tra mép hiên sau trận mưa: nước tạt vào hiên trước khi vào nhà

Vì sao mùa mưa khó cho nhà gỗ kiểu Nhật

Nhà mở ra vườn: mặt trước là cả dãy cửa lùa, hiên lộ ra ngoài. Đẹp và thoáng, nhưng nhiều chỗ để mưa tạt vào.
Sàn gỗ sát đất: dù sàn nâng, chân cột vẫn đứng gần mặt đất ướt suốt mấy tháng.
Ẩm kéo dài: mưa dầm và nồm làm gỗ không có lúc khô hẳn. Nấm mốc và mối thích điều kiện đó.

Trước mùa mưa: chuẩn bị mái, nước và lớp phủ

Mái: nhìn từ dưới lên và từ trong gác, tìm viên ngói lệch, nứt, chỗ có vệt nước cũ trên trần. Sửa ngay khi trời còn khô.
Máng và ống thoát: vét lá, đất trong máng xối. Máng tắc thì nước tràn ngược vào mép mái hoặc đổ thẳng xuống hiên.
Rãnh quanh nhà: thông rãnh, sửa chỗ đất trũng sát chân cột để nước không đọng.
Lớp phủ gỗ lộ thiên: nhỏ nước thử trên mặt hiên, cột ngoài, đầu hồi. Chỗ nào nước thấm nhanh thì chà nhẹ, phủ lại trong đợt nắng ráo.

Nhà gỗ kiểu Nhật màu sẫm mái ngói xanh rêu, mái hiên thấp riêng chạy suốt mặt trước, hiên có lan can — Mẫu nhà gỗ Nhật Bản J114: mái hiên thấp riêng che thêm một lớp cho dãy cửa lùa

Trong mùa mưa: che, thông gió, không để nước đọng

Che mặt trước khi mưa gió: nhà có cửa ván ngoài thì kéo ra khi có bão, mưa tạt. Xong trận thì xếp lại cho cửa lùa và hiên được thở.
Mở cửa ngay khi tạnh: đóng kín cả tuần thì ẩm tích bên trong, chiếu và vách mốc. Hễ ngớt mưa là mở cửa hai mặt cho gió xuyên.
Hiên: quét nước đọng, lá ướt trên sàn hiên. Không để dép ướt, ô ướt nằm lâu trên sàn gỗ.
Gầm sàn: đi một vòng xem gầm có ngập, có nước đọng không. Gầm phải thoáng, không nhét đồ.

Nhà gỗ kiểu Nhật một tầng mái ngói xanh rêu, hiên gỗ dọc mặt trước với dãy cửa lùa ô lưới — Mẫu nhà gỗ Nhật Bản J117: hộc cửa ván ở đầu hiên, mưa gió thì kéo ra khép kín mặt trước

Mùa nồm ở miền Bắc là lúc hơi nước đọng ngay trên mặt sàn và vách. Lúc này đóng cửa, bật máy hút ẩm hoặc điều hoà chế độ khô sẽ tốt hơn mở cửa đón khí ẩm vào. Lau sàn bằng khăn khô, không dùng giẻ ướt.

Sau mùa mưa: làm sạch, phơi khô, kiểm tra

Cọ rêu ở mép mái thấp, chân cột, bậc lên hiên bằng bàn chải mềm với nước.
Đợi gỗ khô hẳn qua vài ngày nắng rồi mới dặm lớp phủ. Phủ lên gỗ còn ẩm thì lớp mới không bám và giữ nước lại bên trong.
Kiểm tra lại các chỗ đã ghi trước mùa mưa xem có xấu thêm không.
Soi dấu hiệu mối mọt như phần dưới, trước khi bước vào mùa khô.

Những chỗ cần soi kỹ nhất

Nhà gỗ kiểu Nhật màu nâu đỏ trên sàn nâng kê nhiều cột ngắn trên đế, hiên chạy dọc mặt trước và vòng sang hông — Mẫu nhà gỗ Nhật Bản J84: sàn nâng trên đế, chân cột đứng cao khỏi mặt đất ướt

Chân cột: chỗ ẩm nhất của nhà. Cột phải đứng trên đế, không chạm đất. Ấn mũi dao vào chân cột, gỗ mềm hay bở là phải xử lý ngay.
Mép hiên và bậc lên: hứng mưa tạt nhiều nhất. Mép ván hiên thâm đen là dấu hiệu nước đã ngấm.
Ô lưới cửa lùa: giấy dán dễ ố, rách khi ẩm. Ô sát hiên nên dùng tấm chịu ẩm. Khung lưới mảnh dễ cong nếu ướt lâu.
Ray cửa lùa: nước và cát đọng trong ray làm cửa kẹt, gỗ ray nở ra. Lau khô ray sau mưa tạt.
Chỗ mái phụ gặp vách: mái hiên, mái bếp ngoài nối vào thân nhà là chỗ dễ dột nhất.

Nhà gỗ kiểu Nhật màu sẫm mái ngói xanh rêu, bên hông có mái phụ một dốc che hiên bếp ngoài trời với quầy gỗ — Mẫu nhà gỗ Nhật Bản J106: chỗ mái phụ nối vào vách nhà chính cần xem sau mỗi trận mưa lớn

Nhận ra mối mọt sớm

Đường đất nhỏ như ống bò từ đất lên chân cột, chân vách: đường mối.
Gõ vào cột, dầm thấy tiếng bộp rỗng thay vì tiếng đặc.
Bột gỗ mịn rơi thành đống nhỏ dưới dầm, dưới khung cửa: mọt.
Cánh mối rụng quanh đèn, bậu cửa sau những đêm mưa đầu mùa.

Thấy một trong những dấu hiệu này thì gọi người xử lý mối càng sớm càng tốt, đừng chờ hết mùa.

Đặc trưng kiến trúc và cách chọn mái, sàn cho hợp khí hậu đọc ở bài đặc trưng kiến trúc nhà gỗ Nhật Bản; cách giữ nhà gỗ nói chung xem bài bảo quản nhà gỗ chống mối mọt. Các mẫu ở trang nhà gỗ Nhật Bản. Khi làm nhà mới, xưởng khảo sát nền đất, lên bản vẽ có đế cột, độ vươn mái và vị trí máng nước trước khi đóng bằng gỗ thông.

Hỏi nhanh về nhà gỗ Nhật mùa mưa

Nhà gỗ kiểu Nhật có cần sơn lại mỗi năm không?

Không cần sơn cả nhà mỗi năm. Kiểm tra trước mùa mưa và dặm những chỗ lộ thiên có dấu hiệu nước thấm như hiên, cột ngoài, đầu hồi.

Cửa lùa dán giấy bị ướt mưa thì sao?

Khung gỗ còn tốt thì chỉ thay lớp giấy. Ô hay bị tạt nên đổi sang tấm chịu ẩm, giữ nguyên khung lưới.

Mùa nồm có nên mở cửa nhà gỗ không?

Không nên. Mùa nồm khí ngoài trời ẩm hơn trong nhà, mở cửa là đón hơi nước vào. Đóng cửa và hút ẩm, đợi hết nồm rồi mở.

Cần làm nhà gỗ theo không gian của bạn?Xưởng VintageDecor nhận thiết kế nhà gỗ và thi công nhà gỗ: khảo sát tận nơi, bản vẽ 2D, xem 3D trước khi làm, bảo hành 24 tháng.

Mẫu nhà gỗ Nhật Bản của xưởng VintageDecor