Nhà gỗ hỏng thường không phải vì gỗ yếu, mà vì một trong hai thứ: nước và mối. Nước làm gỗ mục từ chân cột, mép ván. Mối ăn rỗng từ bên trong, nhìn bên ngoài vẫn lành. Cả hai đều có cách phòng, và phần lớn việc phòng nằm ở lúc làm nhà, không phải lúc đã hỏng. Bài này nói nguyên nhân, cách phòng từ khâu làm, dấu hiệu nhận ra sớm, và lịch chăm nhà theo mùa.

Người đàn ông đeo găng tay quét lớp dầu nâu lên cột gỗ tròn của nhà gỗ mái ngói trong vườn — Quét lại lớp phủ cho cột gỗ ở chỗ đã bạc màu, nhất là mặt hứng mưa

Vì sao nhà gỗ bị mối mọt và mục

Mối: sống trong đất, đi lên theo chỗ gỗ chạm đất hoặc chạm tường ẩm. Chúng đi trong đường đất tự đắp, ăn gỗ từ trong ra, tránh ánh sáng nên ít khi thấy con.
Mọt: ấu trùng sống trong gỗ, đục đường hầm, đẻ trứng trong thớ gỗ. Dấu hiệu là lỗ nhỏ tròn trên mặt gỗ và bột gỗ mịn rơi ra.
Mục: do nấm, cần gỗ ẩm lâu ngày. Chỗ nước đọng, chỗ không khô được là chỗ mục trước.

Điểm chung: cả ba đều ưa gỗ ẩm. Giữ gỗ khô là cách phòng chung cho cả ba.

Phòng từ khâu làm nhà

Gỗ sấy và xử lý trước khi gia công: gỗ được sấy khô, tẩm thuốc chống mối mọt, rồi mới cắt mộng, sơn phủ.
Chân cột không chạm đất: cột kê trên bệ đá hoặc bệ bê tông, có chân đế, cách đất một khoảng.
Sàn nâng, gầm thoáng: gió lùa dưới sàn, gỗ sàn khô nhanh, dễ chui vào kiểm tra.
Xử lý nền: trước khi làm móng, nhiều nơi xử lý chống mối cho đất nền. Việc này do đơn vị chuyên làm.
Mái đua rộng, máng xối: vách gỗ ít bị mưa tạt, nước mái không đổ xuống chân nhà.
Phủ kín mọi mặt gỗ: kể cả mặt sau ván, đầu cắt, chỗ ghép mộng, những chỗ không ai nhìn thấy.

Nhà gỗ sàn nâng cao trên các cột, gầm nhà rộng và thoáng, cầu thang gỗ lên sàn, mái ngói xám — Mẫu nhà sàn J59: gầm rộng, cột kê trên chân đế, kiểm tra mối dễ

Dấu hiệu mối và mọt cần nhận ra sớm

Đường đất nhỏ cỡ chiếc đũa chạy dọc chân cột, chân tường, dầm sàn. Đó là đường đi của mối.
Cánh mối rụng thành đống gần cửa sổ, đèn, sau những trận mưa đầu mùa.
Gõ nghe bộp, rỗng: dùng cán tua vít gõ dọc cột, ván. Chỗ đặc tiếng chắc, chỗ bị ăn rỗng tiếng bộp.
Ấn tua vít ngập dễ: gỗ mục hoặc bị ăn bên trong sẽ mềm.
Bột gỗ mịn và lỗ tròn nhỏ trên mặt gỗ, dưới chân đồ gỗ: mọt.
Cửa đột nhiên kẹt, sàn võng: có thể do khung bên trong đã yếu.

Nhà gỗ khúc tròn một tầng mái ngói đen, chân nhà xây đá, hiên nhỏ có lan can và bậc gỗ — Mẫu cabin B5: chân nhà xây đá, khúc gỗ đầu tiên đặt cách mặt đất

Việc làm theo lịch

Hằng tuần: quét lá, cành khô trên mái, trong máng xối. Lá mục giữ ẩm và làm tắc nước.

Hằng tháng: đi một vòng quanh nhà, gõ chân cột, xem đường đất, xem bột gỗ. Soi đèn pin dưới gầm sàn.

Mỗi năm, trước mùa mưa:

Thông máng xối, ống thoát, rãnh nước quanh nhà.
Phủ lại sơn hoặc dầu cho mặt gỗ ngoài trời đã bạc màu, ưu tiên mặt hướng tây và mặt hứng mưa.
Cắt cành cây chạm mái, chạm vách. Cành cây là cầu nối cho côn trùng và giữ ẩm cho vách.
Dọn gỗ vụn, củi, thùng các-tông chất sát chân nhà.

Sau mùa mưa: kiểm tra kỹ chân cột, chân vách, gầm sàn, chỗ mái giao nhau.

Nhà gỗ nhỏ trên cột cao, cầu thang gỗ dẫn lên hiên có lan can, mái ngói màu sẫm — Mẫu nhà sàn S23: nhà nâng cao trên cột, gầm thoáng hoàn toàn

Giữ nhà theo mùa

Mùa mưa, mùa nồm: đồ đạc kê cách vách gỗ một chút cho lưng vách thoáng. Phòng ít dùng thỉnh thoảng bật hút ẩm. Thấy vết nấm trắng, mốc đen trên gỗ thì lau khô, để thoáng và tìm chỗ nước vào.

Mùa nắng nóng: gỗ co lại, ván có thể hở mạch nhỏ. Mặt gỗ hướng tây nắng cả buổi chiều bạc màu nhanh nhất, cần rèm, mái hiên hoặc giàn cây che. Đừng trám kín mạch hở bằng keo cứng, mùa ẩm gỗ nở lại sẽ cong.

Nhà gỗ kiểu Nhật có đặc thù riêng về hiên sàn và cửa lùa, xem bài bảo trì nhà gỗ Nhật Bản mùa mưa. Nhà cho thuê đón khách liên tục xem bài cách bảo quản nhà gỗ homestay.

Bảng ảnh nhà gỗ kiểu Nhật nâu đỏ sàn nâng, hiên chạy hai mặt, mái ngói xanh, mặt bằng và nội thất — Mẫu nhà gỗ Nhật J84: sàn nâng, hiên hai mặt, mái đua che vách

Khi nào cần gọi người xử lý mối

Thấy đường mối mới, cánh mối rụng trong nhà.
Gõ thấy nhiều chỗ rỗng ở cột, dầm.
Bột gỗ xuất hiện lại sau khi đã hút sạch.

Đừng tự đập phá đường mối rồi xịt thuốc lung tung, mối sẽ chạy sang chỗ khác. Gọi đơn vị diệt mối chuyên nghiệp để xử lý cả tổ. Sau đó, phần gỗ bị ăn yếu cần thay hoặc gia cố, việc này bên làm nhà gỗ làm được.

Xưởng làm nhà gỗ bằng gỗ thông đã sấy và xử lý, kê cột trên bệ, sàn nâng, khảo sát nền đất trước khi lên bản vẽ. Màu gỗ có bốn: tự nhiên, nâu đỏ, nâu cánh gián, gỗ cháy. Mẫu xem ở trang nhà gỗ, cách chọn móng xem bài móng nhà gỗ và cách chọn theo nền đất, dịch vụ ở trang thi công nhà gỗ.

Hỏi nhanh về chống mối mọt cho nhà gỗ

Gỗ đã tẩm thuốc còn bị mối không?

Giảm nhiều nhưng không phải không bao giờ. Lớp thuốc ở mặt gỗ có thể bị cắt mất khi khoan, đục sau này, và mối vẫn có thể đi qua chỗ ẩm. Vẫn cần giữ khô và kiểm tra.

Phủ lại sơn cho nhà gỗ bao lâu một lần?

Không có số chung, phụ thuộc mặt nào hứng nắng mưa. Nhỏ vài giọt nước lên gỗ, thấm ngay là đến lúc phủ lại mặt đó.

Mọt trong đồ gỗ có lây sang nhà không?

Có thể. Đồ gỗ cũ mang về có lỗ mọt và bột gỗ thì nên xử lý trước khi đưa vào nhà gỗ.

Cần làm nhà gỗ theo không gian của bạn?Xưởng VintageDecor nhận thiết kế nhà gỗ và thi công nhà gỗ: khảo sát tận nơi, bản vẽ 2D, xem 3D trước khi làm, bảo hành 24 tháng.

Mẫu nhà gỗ của xưởng VintageDecor