Cổng gỗ đứng ngoài trời quanh năm, mặt trước hứng nắng chiều, mặt trên đầu cánh hứng mưa, chân cánh hứng nước bắn từ sân. Lớp sơn hay dầu phủ là thứ đứng giữa gỗ và thời tiết. Phủ đúng loại, làm lại đúng lúc thì cổng giữ màu và không nứt. Để trơ lâu thì gỗ bạc xám, nứt chân chim rồi mục từ đầu ván. Bài này nói hai loại lớp phủ, cách nhận ra lúc cần làm lại và các bước làm cho lớp mới bám. Ví dụ thực tế có cổng gỗ C40, cổng gỗ C53 và cổng gỗ C1, mỗi mẫu đổi được kích thước theo chỗ đặt.

Cổng gỗ hai cánh cũ đã bạc màu xám, khung giằng chéo, nằm giữa hai bức tường đá phủ hoa leo — Gỗ để trơ nhiều năm: mặt ván bạc xám, thớ gỗ nổi, mép ván sờn

Sơn phủ màng và dầu thấm: khác nhau ở đâu

Hai loại hay dùng cho gỗ ngoài trời làm việc theo hai cách khác nhau:

Sơn phủ tạo màng: nằm trên mặt gỗ thành một lớp kín. Màu đều, che kín mặt, chống nước tốt khi màng còn nguyên. Khi màng nứt thì nước lọt vào dưới màng, sơn phồng và bong thành mảng, phải cạo bỏ chỗ bong mới phủ lại được.
Dầu thấm: ngấm vào thớ gỗ, không tạo màng dày. Vân gỗ hiện rõ, sờ tay vẫn thấy mặt gỗ. Khi xuống cấp thì nhạt dần chứ không bong, dặm lại từng chỗ dễ. Đổi lại phải phủ lại thường hơn sơn màng.

Với cổng gỗ thông kiểu mộc, dầu thấm có màu giữ được vẻ gỗ thật. Cổng muốn màu đều, ít phải động tay thì sơn màng. Dù loại nào, lớp phủ có màu chống nắng tốt hơn lớp trong suốt, vì hạt màu chắn bớt tia cực tím trước khi tia này chạm tới gỗ.

Cổng gỗ hai cánh màu nâu đỏ, ván ghép xương cá chữ V trong khung, đứng trên nền đá trước bãi cỏ — Mẫu cổng gỗ C64 màu nâu đỏ: lớp phủ có màu vẫn để lộ vân ván xương cá

Dấu hiệu cổng cần phủ lại

Đừng chờ tới khi gỗ bạc trắng mới làm. Kiểm tra bằng ba cách đơn giản:

Thử nước: nhỏ vài giọt nước lên mặt cánh. Nước đọng thành giọt tròn là lớp phủ còn tốt. Nước loang ra rồi thấm mất trong vài phút là lớp phủ đã mỏng.
Nhìn màu: mặt hướng nắng nhạt hơn hẳn mặt khuất, có chỗ chuyển xám là tia nắng đã chạm vào gỗ.
Sờ tay: mặt gỗ nhám, xơ, có vết nứt chân chim nhỏ trên lớp sơn cũ.

Một cổng thường không xuống đều. Mặt quay ra đường hướng tây, mép trên cánh và chân cánh hỏng trước, mặt trong sân hỏng sau. Phủ lại riêng những chỗ đó khi chúng có dấu hiệu là đủ, không cần đợi làm cả cổng một lượt.

Những chỗ hỏng trước và cách giữ

Cổng gỗ hai cánh màu nâu cánh gián, mỗi cánh ghép ván ngang chồng mí, đặt giữa hai trụ vuông trong sân vườn — Mẫu cổng gỗ C65 màu nâu cánh gián: các gờ ván ngang là chỗ nước chảy qua mỗi lần mưa

Đầu ván và mặt cắt: thớ gỗ ở đầu ván hút nước như ống hút. Đây là nơi mục đầu tiên. Khi phủ, quét đầu ván hai ba lượt cho no.
Mép trên cánh và mũ trụ: nước mưa đọng trên mặt phẳng nằm ngang. Mũ trụ có mặt vát, đầu ván cắt vát hay nhọn giúp nước trôi nhanh hơn.
Chân cánh: cách mặt sân một khoảng hở để nước bắn và nước đọng không ngấm lên. Sân hay đọng nước thì nên sửa dốc thoát nước trước.
Quanh bản lề, then cài: lỗ vít là đường cho nước vào sâu trong gỗ. Dặm lớp phủ quanh các chỗ này mỗi khi kiểm tra.
Mặt sau cánh: nhiều người chỉ sơn mặt trước. Mặt sau để trơ thì gỗ hút ẩm một bên, co giãn lệch và dễ cong cánh.

Chuẩn bị bề mặt trước khi phủ lại

Lớp phủ mới chỉ bám chắc bằng lớp bên dưới nó. Làm theo thứ tự:

Chọn mấy ngày nắng ráo liền nhau. Gỗ phải khô hẳn, không phủ khi vừa mưa xong hay khi trời sắp mưa.
Quét bụi, cọ rêu, lá mục ở chân cánh và khe ván bằng bàn chải mềm với nước, để khô.
Chỗ sơn màng đã phồng, bong thì cạo bỏ tới phần còn bám chắc. Chà nhám nhẹ cả mặt cánh theo chiều thớ để lớp mới bám.
Lau sạch bụi chà nhám rồi mới phủ. Quét theo chiều thớ, lớp mỏng, đợi khô rồi lớp tiếp theo. Một lớp dày dễ chảy và lâu khô hơn hai lớp mỏng.

Cổng gỗ hai cánh màu gỗ cháy sẫm, ván đứng, trên đỉnh mỗi trụ có hộp đèn gỗ nhỏ, phía sau là mặt sông — Mẫu cổng gỗ C63 màu gỗ cháy: màu sẫm che vết nắng lâu hơn

Chọn màu cho cổng hay nắng

Xưởng đóng cổng bằng gỗ thông với 4 màu: tự nhiên, nâu đỏ, nâu cánh gián, gỗ cháy. Mấy điều nên biết khi chọn:

Màu sẫm như gỗ cháy, nâu cánh gián che vết bạc nắng lâu hơn. Mặt cổng hướng tây nên cân nhắc màu sẫm.
Màu tự nhiên sáng, nhìn mộc, nhưng chỗ nào bắt đầu xám thì thấy ngay. Bù lại, bạn biết sớm lúc cần dặm.
Cổng và hàng rào đi liền nhau nên cùng màu, vì khi phủ lại sẽ làm cùng một lượt.

Cổng gỗ hai cánh thấp màu nâu cánh gián, nan đứng thưa — Mẫu cổng gỗ C55: cổng thấp nan thưa, nhiều mặt cắt đầu nan cần quét kỹ

Cổng nan thưa như ảnh trên có rất nhiều đầu nan và mặt cạnh, tốn công phủ hơn cổng ván kín. Khi chọn kiểu cổng, nghĩ luôn tới việc này. Các kiểu mở cánh và chỗ cần cho từng kiểu xem ở bài cổng gỗ cánh đôi, cánh đơn hay cổng trượt, các mẫu khác ở trang cổng gỗ sân vườn.

Khi đặt đóng cổng mới

Bạn nói với xưởng hướng cổng (quay ra nắng sáng hay nắng chiều), cổng có mái che không, sân trước có đọng nước không. Từ đó xưởng chọn kiểu đầu ván, khoảng hở chân cánh và màu cho hợp. Lúc nhận cổng, hỏi rõ loại lớp phủ đã dùng để sau này dặm lại cùng loại, tránh quét sơn màng lên lớp dầu hay ngược lại.

Hỏi nhanh về sơn dầu cổng gỗ

Quét dầu lên cổng đang sơn màng được không?

Không nên. Dầu không thấm qua được màng sơn nên chỉ nằm trên mặt, nhớp và mau trôi. Muốn đổi sang dầu thì phải chà bỏ lớp sơn cũ.

Cổng gỗ bạc màu xám rồi có phục hồi được không?

Phần lớn là được nếu gỗ chưa mục. Chà nhám bỏ lớp xám trên mặt tới khi thấy gỗ sáng, để khô rồi phủ lại. Chỗ đã mềm, bóp lún thì phải thay tấm ván.

Mùa nào nên sơn lại cổng?

Cuối mùa khô, trước khi vào mùa mưa, chọn đợt nắng ráo vài ngày liền. Gỗ khô thì lớp phủ ngấm và bám tốt nhất.

Cần làm ngoại thất gỗ theo không gian của bạn?Xưởng VintageDecor nhận thiết kế ngoại thất gỗ và thi công ngoại thất gỗ: khảo sát tận nơi, bản vẽ 2D, xem 3D trước khi làm, bảo hành 12 tháng.

Mẫu cổng gỗ của xưởng VintageDecor