Giàn pergola mới dựng chỉ là bộ khung. Phải có cây leo phủ lên thì mới có bóng mát và có hoa. Chọn cây nào tuỳ bạn cần gì: bóng nhanh, hoa đẹp, hay ít phải quét lá. Bài này đi theo từng nhu cầu, kèm cách buộc dây năm đầu và chuyện giàn phải chịu nặng khi cây đã lớn. Phần khung giàn xem ở bài thiết kế giàn hoa pergola. Muốn hình dung cụ thể, có thể xem giàn hoa pergola P9, giàn hoa pergola P10 và giàn hoa pergola P11, đều là mẫu xưởng đóng theo yêu cầu.

Giàn pergola gỗ phủ hoa tím buông chùm và hoa hồng leo, bên dưới có ghế băng gỗ và lối lát đá — Giàn phủ kín hoa tím buông chùm và hồng leo: kiểu này cần vài năm và chăm đều

Trước khi chọn cây: giàn của bạn nằm ở đâu

Ba điều quyết định loại cây hợp:

Nắng: giàn giữa sân nắng cả ngày hợp hoa giấy, sử quân tử, thiên lý. Giàn sát tường hướng đông, chỉ có nắng sáng, cây ra hoa ít hơn, nên ưu tiên cây lấy lá.
Bên dưới làm gì: nếu đặt bàn ăn, ghế ngồi hay lối đi, cây rụng nhiều hoa lá sẽ thành việc quét mỗi ngày. Bên dưới là thảm cỏ, luống rau thì rụng một chút không sao.
Gốc trồng ở đâu: trồng xuống đất cạnh chân cột thì cây khoẻ, phủ nhanh. Trồng chậu trên sân thượng thì chọn cây vừa sức, tránh loại dây to lá dày.

Giàn có mái lấy sáng như ảnh dưới thì phần dưới mái không cần cây che mưa. Cây chỉ trồng ở mép để viền xanh cột và đầu dầm.

Giàn pergola gỗ màu nâu đỏ áp tường nhà, mái tấm lấy sáng, hai bên lối đi trồng hoa — Pergola áp tường có mái lấy sáng: cây leo chỉ cần phủ cột và mép mái. Mẫu pergola P3

Cần bóng mát nhanh: chọn cây leo khoẻ

Nếu muốn có bóng ngay trong năm đầu, chọn các loại dây leo mạnh:

Thiên lý: lá xanh mềm, leo nhanh, hoa vàng xanh thơm, nấu canh được. Hợp giàn trước nhà, giàn sau bếp. Sau mỗi đợt hoa nên tỉa cho giàn thoáng.
Sử quân tử: hoa chùm, nở trắng rồi chuyển hồng, đỏ, thơm về chiều tối. Dây mọc rất khoẻ, phủ kín giàn nhanh nên phải tỉa thường xuyên.
Cát đằng: hoa tím xanh, lá to, phủ dày. Hợp giàn lớn ở sân rộng. Giàn nhỏ thì dễ bị nặng và rối.
Chanh dây, bầu, bí, mướp: vừa che vừa có quả. Bầu bí là cây theo vụ, hết vụ dây tàn phải dọn và trồng lại, nên giàn có mấy tháng trống.

Giàn pergola gỗ thấp màu mộc, dây bầu leo trên dầm, quả bầu xanh treo lủng lẳng — Giàn thấp cho bầu bí: hái quả dễ, hết vụ dọn dây trồng lại. Mẫu pergola P43

Cần hoa đẹp: cây nở nhiều màu

Hoa giấy: chịu nắng, chịu hạn, nở rộ nhiều màu. Thân có gai, nên trồng ở cột ngoài, xa chỗ người ngồi. Hoa giấy rụng nhiều lớp cánh mỏng quanh gốc, nhất là hôm có gió.
Hồng leo: hoa đẹp, thơm, nhưng cần nắng nhiều, đất tốt, phải phòng sâu bệnh và tỉa cành. Thân cũng có gai. Hợp người chịu chăm.
Hoa lan tỏi: hoa tím mọc chùm, leo vừa phải nên giàn không bị quá nặng. Vò lá có mùi tỏi nhẹ.
Huỳnh anh: hoa vàng to, nở gần như quanh năm. Cây dạng bụi trườn, phải buộc dẫn lên giàn. Nhựa cây có độc, nhà có trẻ nhỏ nên cân nhắc.
Tử đằng: chùm hoa tím buông dài như ảnh đầu bài. Cây hợp vùng mát như Đà Lạt, Sa Pa. Ở vùng nóng cây khó ra hoa.

Hành lang pergola dài phủ hoa hồng leo trắng hồng, lối đi rải sỏi, hai bên là luống hoa — Hồng leo phủ hành lang: đẹp nhưng cần nắng và chăm kỹ. Mẫu pergola P16

Muốn ít phải quét: đặt cây và tỉa cho đúng

Hầu hết cây leo đều rụng lá, rụng hoa, chỉ khác nhiều hay ít. Thay vì tìm cây không rụng, bạn làm mấy việc sau sẽ đỡ hơn:

Trồng gốc ở cột ngoài, phía không đặt bàn ghế. Dây bò dần vào trong, hoa rụng phần lớn rơi ở mép giàn.
Không để tán phủ quá dày ngay trên bàn ăn. Tỉa thưa phần giữa, giữ dày ở hai bên.
Dưới giàn lát gạch, đá hoặc sàn gỗ thì quét dễ hơn nền cỏ. Sàn gỗ nên chừa khe cho nước và lá vụn lọt xuống.

Vòm gỗ nhỏ hai bên là vách mắt cáo, giữa đặt ghế băng, dây hoa leo theo vách — Vòm hoa có ghế băng: cây bám vách mắt cáo, không phủ lên đầu người ngồi. Mẫu pergola P42

Buộc dây và dẫn cây trong năm đầu

Trồng gốc cách chân cột một khoảng nhỏ, không vùi đất sát gỗ, để chân cột luôn khô.
Dùng dây mềm buộc lỏng ngọn non vào cột. Không dùng dây thép, thân lớn lên sẽ bị siết.
Dẫn dây xoắn quanh cột rồi mới cho lên dầm. Đừng để dây tự bò lung tung rồi mới gỡ.
Vài tháng kiểm tra một lần, nới hoặc buộc lại chỗ dây đã hằn vào thân.
Tưới đều năm đầu khi rễ còn nông. Đất quanh gốc phải thoát nước, không để đọng nước sát chân cột gỗ.

Nếu giữa sân có sẵn một cây lớn, có thể làm giàn ôm quanh thân cây như ảnh dưới. Dây leo chỉ cần phủ bốn cột, cây lớn lo phần bóng.

Giàn pergola gỗ nâu chừa ô giữa cho thân cây lớn, quanh gốc có ghế băng, dây leo quấn cột — Giàn chừa ô cho cây có sẵn, dây leo quấn quanh cột. Mẫu pergola P59

Cây lớn thì giàn phải chịu nặng

Dây leo vài năm tuổi nặng hơn nhiều so với lúc mới trồng, nhất là sau mưa khi lá còn ướt. Giàn yếu sẽ võng dầm hoặc lệch cột. Vì vậy:

Cây dây to, lá dày như cát đằng hay hoa giấy lâu năm nên đi với giàn cột to, dầm dày.
Mỗi năm tỉa bớt tán một hai lần, cắt cành khô, cành chết.
Không để dây luồn vào khe nối giữa dầm và cột. Thân to lên sẽ đẩy bung mối nối.
Chân cột gỗ đặt trên bệ hoặc bát chân, không chôn thẳng xuống đất ẩm.

Xưởng đóng giàn pergola bằng gỗ thông theo kích thước sân của bạn. Khi gửi yêu cầu, bạn nói luôn định trồng cây gì để xưởng tính cỡ cột và độ dày dầm cho hợp. Các mẫu có ở trang giàn hoa pergola. Muốn che mưa thêm, xem bài chọn mái che pergola và pergola dựa tường hay độc lập.

Hỏi nhanh về cây leo cho pergola

Bao lâu thì cây leo phủ kín giàn?

Tuỳ cây, tuỳ nắng và cỡ giàn. Cây khoẻ như thiên lý, sử quân tử phủ nhanh hơn hồng leo hay hoa giấy trồng chậu. Trồng xuống đất, tưới đều thì cây lên nhanh hơn hẳn.

Giàn pergola trên sân thượng nên trồng cây gì?

Trồng chậu thì chọn cây vừa sức như hoa lan tỏi, hoa giấy, thiên lý. Chậu đủ to, có lỗ thoát nước, đặt cạnh chân cột. Tránh loại dây to lá dày vì sân thượng gió mạnh, giàn dễ nặng.

Cho cây leo lên giàn gỗ thì gỗ có bị mục không?

Không, nếu giữ chân cột khô và tỉa cho giàn thoáng. Phần gỗ hay hỏng là chân cột đọng nước và chỗ dây quấn chặt giữ ẩm lâu. Mỗi năm xem lại lớp sơn phủ, chỗ nào bạc thì phủ lại.

Cần làm sân vườn theo không gian của bạn?Xưởng VintageDecor nhận thiết kế sân vườn và thi công sân vườn: khảo sát tận nơi, bản vẽ 2D, xem 3D trước khi làm, bảo hành 12 tháng.

Mẫu giàn hoa pergola của xưởng VintageDecor