Giàn pergola đúng nghĩa chỉ có cột, dầm và một lớp nan để hở. Nắng lọt qua thành từng vệt, còn mưa thì rơi thẳng xuống bàn ghế. Nhiều nhà dựng xong giàn mới thấy muốn ngồi được cả buổi chiều mưa, lúc đó mới tính chuyện thêm mái. Bài này đi qua các kiểu mái che hay gặp cho pergola gỗ, mỗi kiểu được gì mất gì, và phần khung phải tính lại thế nào. Ảnh trong bài là mẫu tham khảo: phần giàn gỗ xưởng đóng theo mẫu bằng gỗ thông, còn tấm lợp, bạt, rèm thì trao đổi khi tư vấn.

Trước khi thêm mái: bạn muốn che cái gì
Hỏi mình ba câu. Che nắng, che mưa, hay cả hai. Ngồi dưới giàn vào giờ nào: sáng uống trà, chiều ăn cơm, hay chỉ để xe. Và có định cho cây leo phủ lên nóc không.
Chỉ sợ nắng gắt thì không cần lợp kín, lam nghiêng hoặc rèm vải là đủ. Muốn ngồi được khi mưa thì phải có lớp kín nước, và lúc đó giàn không còn là giàn hoa thuần nữa mà thành một mái hiên nhẹ. Cây leo phủ dày che được nắng nhưng không che được mưa, lá ướt còn nhỏ giọt rất lâu sau khi tạnh.
Câu trả lời quyết định luôn chuyện khung. Mái hở gần như không thêm tải. Mái tấm, mái ngói đè thêm sức nặng và đón gió, nên cột, dầm, khoảng cách xà phải tính theo mái ngay từ bản vẽ.
Tấm lợp lấy sáng: che mưa mà dưới giàn vẫn sáng
Đây là kiểu nhiều nhà chọn cho pergola áp tường hoặc giàn đặt sát cửa kính. Tấm lấy sáng, loại tấm nhựa trong hoặc mờ mà thợ hay gọi là tấm poly, đặt trên lớp xà và nghiêng một chiều để nước chảy ra ngoài. Nắng vẫn xuống, mưa thì không.

- Độ dốc: mái phải nghiêng. Nằm phẳng thì nước đọng, lá rụng gom thành vũng trên mặt tấm.
- Trong hay mờ: tấm trong suốt cho sáng nhất nhưng trưa hè dễ hầm hơi. Tấm mờ hoặc tấm có màu dịu mắt hơn.
- Chỗ giáp tường: đây là nơi hay thấm nhất. Cần nẹp che mép hoặc máng hứng, và xưởng sẽ hỏi kỹ tường gạch hay bê tông, đã chống thấm chưa, trước khi bắt xà.
- Vệ sinh: bụi và lá bám lên tấm theo thời gian. Nên tính trước chỗ đặt thang hoặc dùng chổi cán dài để lau.
Loại tấm, độ dày và màu tấm xưởng sẽ báo loại đang có khi tư vấn. Giàn dựa tường hay giàn đứng riêng hợp chỗ nào hơn, xem bài pergola dựa tường hay pergola độc lập.
Mái kín bằng tấm phẳng, ngói hoặc tôn
Khi muốn ngồi dưới giàn suốt mùa mưa, hoặc kê sofa ngoài trời có nệm, người ta lợp kín. Mái kín che triệt để nhất, đổi lại mất cái chất hở trời của pergola: dưới mái tối hơn, cây leo không còn chỗ phủ nóc.

Mái kín nặng hơn lớp nan rất nhiều. Cột phải to hơn, dầm dày hơn, xà đặt dày hơn, chân cột cần móng chắc vì mái kín đón gió như một tấm buồm. Giàn đã dựng sẵn bằng cột mảnh thì không nên cứ thế lợp ngói lên. Với tôn, mưa rào gõ khá ồn và trưa nắng hắt nhiệt xuống, có thể lót thêm lớp cách nhiệt; phần này xưởng trao đổi khi tư vấn. So sánh ngói, tôn và các loại mái khác cho công trình gỗ có ở bài mái nhà gỗ lợp ngói, tôn hay mái lá.
Bạt, rèm và lam: che nắng linh hoạt, không che hết mưa
Nếu chủ yếu sợ nắng chiều, không cần lợp gì cố định. Có ba cách hay gặp.
Bạt kéo trên xà
Bạt căng trên ray hoặc dây chạy dọc xà, nắng gắt thì kéo ra, muốn thoáng thì thu lại. Mưa nhỏ che được. Mưa to gió giật nên thu bạt để bạt khỏi rách và khung khỏi bị giật. Ray và bạt là phụ kiện, xưởng báo loại đang có.
Rèm vải buông hai bên
Rèm che nắng xiên và che tầm nhìn từ ngoài vào, trên nóc vẫn hở. Vải ngoài trời nên chọn loại bền màu, tháo ra giặt được.

Lam nghiêng cố định
Thay lớp nan phẳng bằng lam gỗ đặt nghiêng cùng một góc. Lam này che phần lớn khe của lam kia, nắng gắt bị chặn bớt mà dưới giàn không tối. Lam vẫn không phải mái kín, mưa vẫn lọt.

Cây leo và mái che: để cây ở đâu
Cây leo và mái kín không hợp nhau trên cùng một mặt. Lá rụng đọng trên tấm, tua cuốn len vào khe nẹp, mùa mưa giữ ẩm sát mặt gỗ. Cách hay làm là chia việc: mái lo phần nóc, cây leo bám ở cột, vách bên, hoặc một đoạn giàn để hở cạnh mái.

Muốn có cả hai, có thể làm giàn dài hơn: nửa sát nhà lợp tấm lấy sáng để kê bàn, nửa ngoài để hở cho hoa leo. Chọn cây gì cho giàn, đọc bài chọn cây leo cho giàn hoa pergola.
Khung gỗ phải tính lại những gì khi thêm mái
- Cột và móng: mái kín cần cột to hơn và chân cột chắc hơn giàn hở. Chân cột nên kê cách nền để gỗ không hút ẩm.
- Khoảng cách xà: tấm lợp cần được đỡ đều. Xà thưa thì tấm võng, nước đọng giữa nhịp.
- Hướng dốc và máng: nước từ mái đổ xuống đâu, có rơi vào lối đi hay chân tường nhà không.
- Lớp phủ gỗ: gỗ dưới mái ít dính mưa hơn nhưng vẫn cần dầu phủ ngoài trời, nhất là đầu xà chìa ra ngoài.
- Gió: giàn đứng trơ giữa vườn hay trên sân thượng mà lợp kín thì neo chân cột phải kỹ.
Xưởng khảo sát tận nơi, đo chỗ đặt giàn, xem tường và nền rồi lên bản vẽ mặt bằng, phối cảnh 3D trước khi đóng. Gỗ thông có 4 màu: tự nhiên, nâu đỏ, nâu cánh gián, gỗ cháy. Cỡ giàn theo diện tích sân xem bài kích thước pergola theo diện tích sân, các mẫu giàn có ở trang giàn hoa pergola.
Hỏi nhanh về mái che pergola
Pergola có bắt buộc phải có mái che không?
Không. Giàn để hở là để tạo bóng và cho cây leo. Chỉ thêm mái khi bạn muốn ngồi được lúc mưa hoặc kê đồ có nệm bên dưới.
Lợp tấm lấy sáng trên pergola gỗ có nóng không?
Tấm trong suốt giữa trưa hè hầm hơn tấm mờ hay tấm có màu. Giàn thoáng bốn phía và có cây che bớt phía tây thì dễ chịu hơn nhiều.
Giàn đã làm rồi có lợp thêm mái được không?
Được nếu cột, dầm đủ to và chân cột chắc. Cột mảnh dựng cho giàn hở thì chỉ nên thêm bạt hoặc rèm. Muốn lợp kín, nên cho xưởng xem lại khung trước.
Mẫu giàn hoa pergola của xưởng VintageDecor
Giàn Hoa Pergola P40 Xích Đu Treo Xà Ngang
Giàn Hoa Pergola P41 Che Chỗ Đỗ Ô Tô
Giàn Hoa Pergola P29 Hành Lang Mái Nan Đan
Giàn Hoa Pergola P34 Mái Nan Dốc Một PhíaXem đủ các mẫu giàn hoa pergola, kèm cách chọn cỡ, chọn màu gỗ và đặt làm theo kích thước.
Bài cùng chủ đề: Phối Pergola, Cổng, Hàng Rào, Sàn Gỗ Đồng Bộ · Thiết Kế Giàn Hoa Pergola: Kiểu, Kích Thước, Nan · Xích đu gỗ sân vườn: treo xà pergola hay dựng khung riêng
