Cùng một bộ khung chòi gỗ, lợp ngói thì ra cái đình nhỏ, lợp lá thì ra chòi nghỉ miền biển, lợp tấm thì gọn như nhà vườn. Mái quyết định chòi mát hay nóng, mưa to có ồn không, mấy năm phải sửa một lần, và cả việc cột, kèo phải to cỡ nào. Bài này so bốn loại vật liệu lợp hay gặp, rồi nói về dáng mái và độ vươn mái, hai thứ quan trọng không kém vật liệu. Vài mẫu xưởng đã làm để bạn so sánh: chòi gỗ T1, chòi gỗ T2 và chòi gỗ T3.

Ba chòi gỗ cạnh nhau trên bãi cỏ, lần lượt lợp ngói nâu, lợp lá và lợp tấm lợp xám — Ba chòi cùng khung, ba kiểu mái: ngói, lá và tấm lợp

Mái ngói đất nung: mát, bền, nặng

Ngói đất nung dày, hút và nhả nhiệt chậm nên dưới mái mát. Ngói ít hỏng, vỡ viên nào thay viên đó. Đổi lại, mái ngói đất nung rất nặng: cột, kèo, xà phải to, móng chắc. Hợp chòi cố định, dùng lâu, dáng đình truyền thống.

Ngói nhựa âm dương: dáng ngói, nhẹ hơn

Ngói nhựa giả dáng ngói âm dương, nhìn từ xa giống mái ngói nhưng nhẹ hơn nhiều, khung gỗ không phải gánh quá nặng. Các mẫu chòi của xưởng phần lớn lợp loại này, màu nâu sẫm hoặc xanh rêu.

Chòi gỗ lục giác hai tầng mái lợp ngói nhựa âm dương nâu sẫm, trên cùng có chóp thông gió nhỏ — Mẫu chòi gỗ T69: mái hai tầng lợp ngói nhựa âm dương, chóp nhỏ trên cùng để thoát hơi nóng

Ngói nhựa mỏng hơn ngói đất nên dưới mái nóng hơn vào trưa hè. Chòi đặt chỗ nắng gắt thì nên có lớp lót cách nhiệt hoặc trần nan gỗ bên dưới, và chừa khe thoát hơi nóng ở đỉnh mái.

Mái lá: mát và mộc, phải thay định kỳ

Mái lá dày, nhiều lớp không khí bên trong, nên dưới mái mát nhất trong các loại. Tiếng mưa trên mái lá êm. Không khí nhiệt đới, hợp homestay, quán ven biển, vườn nhiều cây.

Những điều phải chấp nhận:

Lá mục dần theo năm, phải thay hoặc lợp thêm lớp.
Chim, chuột, côn trùng thích làm tổ trong mái lá.
Lá khô bắt lửa: đừng đặt bếp nướng, bếp lửa dưới hoặc sát mái lá.
Mái lá cần dốc nhiều để nước trôi nhanh, không ngấm xuống.

Muốn lợp lá cho chòi, xưởng sẽ trao đổi loại lá và cách lợp khi tư vấn.

Tấm lợp giả ngói và tấm bitum

Tấm lớn, nhẹ, lợp nhanh, hợp khung chòi nhỏ không muốn làm to. Màu và vân giả ngói nhiều loại. Điểm yếu:

Tấm mỏng nóng hơn ngói khi nắng chiếu thẳng, cần lớp lót bên dưới.
Mưa to gõ lên tấm mỏng ồn hơn ngói và lá.
Gió mạnh dễ lật mép tấm nếu bắt vít thưa.

Dáng mái: cùng vật liệu, khác nhiều

Vật liệu chọn xong rồi, dáng mái mới quyết định chòi che được bao nhiêu và trông ra sao:

Chòi gỗ vuông bốn cột màu nâu đỏ, mái hai dốc lợp ngói nhựa nâu, giữa chòi mắc võng vải, sàn gỗ thấp — Mẫu chòi gỗ T105: mái hai dốc đơn giản, che tốt hai mặt dài

Mái chóp bốn dốc: che đều bốn phía, hợp chòi vuông giữa sân.
Mái hai dốc: đơn giản, che tốt hai mặt dài, hai đầu hồi hở nên mưa xiên tạt vào được.
Mái lệch có khe: hai mái cao thấp chồng nhau, khe giữa cho hơi nóng thoát ra. Mát hơn vào trưa.
Mái chồng hai tầng: tầng trên nhỏ đặt trên cổ ngắn, khe giữa hai tầng thoát nhiệt. Dáng đình, đứng xa nhìn bề thế.
Mái vòm: uốn cong như mui thuyền, nước trôi rất nhanh, hợp chòi dài dọc lối đi.

Chòi gỗ chữ nhật hai mái lệch cao thấp lợp ngói nhựa, giữa hai mái có khe hở, lan can song đứng — Mẫu chòi gỗ T106: hai mái lệch, khe giữa để hơi nóng thoát ra

Chòi gỗ dài mái vòm cong kiểu mui thuyền lợp ngói nhựa nâu, hai bên là ghế băng có tựa, cạnh vườn rau — Mẫu chòi gỗ T80: mái vòm mui thuyền, nước mưa trôi nhanh

Độ dốc và độ vươn mái

Dù lợp gì, hai thông số này giữ chòi bền hơn nhiều năm:

Độ dốc: đủ dốc để nước trôi nhanh. Mái lá cần dốc nhất, ngói vừa, tấm lợp chịu được dốc thấp hơn. Vùng mưa nhiều thì tăng dốc.
Độ vươn: mép mái chìa ra ngoài hàng cột đủ xa để mưa xiên không tạt vào cột và sàn. Cột gỗ được che khô qua mỗi trận mưa thì bền hơn hẳn cột bị tạt ướt.

Chòi gỗ vuông bốn cột màu sẫm, mái chồng hai tầng lợp ngói nhựa nâu, ba mặt lan can, đặt trên nền đá bên vườn — Mẫu chòi gỗ T94: mái chồng hai tầng, mép mái dưới vươn ra che cột

Chọn theo chỗ đặt và cách dùng

Nắng gắt, ngồi buổi trưa: mái lá hoặc ngói có lớp lót, mái có khe thoát nhiệt.
Mưa nhiều, gió mạnh: ngói hoặc ngói nhựa bắt chắc, dốc lớn, vươn sâu. Tránh tấm mỏng bắt thưa.
Kinh doanh, nhiều khách: mái ít phải sửa để khỏi đóng cửa chòi giữa mùa.
Có bếp nướng: không dùng mái lá.

Kích thước chòi theo số người ngồi xem ở bài kích thước chòi gỗ, chọn gỗ cho chòi ngoài trời xem bài chọn loại gỗ cho chòi ngoài trời. Các mẫu có sẵn ở trang chòi gỗ sân vườn. Xưởng khảo sát chỗ đặt, lên bản vẽ có dáng mái, độ dốc, độ vươn rồi mới đóng khung bằng gỗ thông, màu chọn trong 4 màu: tự nhiên, nâu đỏ, nâu cánh gián, gỗ cháy.

Hỏi nhanh về mái chòi gỗ

Mái chòi loại nào mát nhất?

Mái lá dày mát nhất, tiếp đến ngói đất nung. Ngói nhựa và tấm lợp cần thêm lớp lót cách nhiệt để mát gần bằng.

Chòi gỗ lợp ngói đất nung có cần khung to hơn không?

Có. Ngói đất nung nặng nên cột, kèo, xà phải to hơn so với lợp ngói nhựa hay tấm lợp.

Mái lá dùng được bao lâu?

Tuỳ loại lá, độ dày và độ dốc mái. Mái dốc, lợp dày, khô ráo nhanh sau mưa thì bền hơn. Nên kiểm tra mỗi năm sau mùa mưa.

Cần làm sân vườn theo không gian của bạn?Xưởng VintageDecor nhận thiết kế sân vườn và thi công sân vườn: khảo sát tận nơi, bản vẽ 2D, xem 3D trước khi làm, bảo hành 12 tháng.

Mẫu chòi gỗ sân vườn của xưởng VintageDecor