Chòi gỗ đứng ngoài trời quanh năm, không có tường che, mưa tạt từ bốn phía. Vì vậy loại gỗ và cách xử lý gỗ quyết định chòi đẹp được bao lâu. Bài này so sánh mấy nhóm gỗ hay gặp, phần nào của chòi nên dùng loại nào, và những chi tiết nhỏ giữ chòi khỏi mục. Các nguyên tắc chung khác nằm ở bài thiết kế chòi gỗ. Ví dụ thực tế có chòi gỗ T77, chòi gỗ T95 và chòi gỗ T100, mỗi mẫu đổi được kích thước theo chỗ đặt.

Chòi hỏng từ đâu

Trước khi chọn gỗ, nên biết chòi hỏng ở chỗ nào. Ba chỗ hỏng trước gần như luôn giống nhau:

Chân cột: gặp nền ẩm, nước mưa bắn lên, mối từ đất bò vào.
Đầu thanh lộ thớ: mặt cắt ngang của gỗ hút nước như ống hút, nhất là đầu xà, đầu kèo thò ra ngoài mái.
Mặt sàn và mặt ghế ngồi: nằm ngang nên nước đọng, nắng chiếu thẳng.

Gỗ tốt mà để chân cột chôn thẳng trong đất thì vẫn mục. Gỗ thường mà xử lý đúng mấy chỗ này thì bền hơn nhiều.

Gỗ cứng tự nhiên

Một số loại gỗ cứng nặng, thớ dày, chịu ẩm và mối mọt tốt hơn. Chúng hợp cho cột và những thanh chịu lực chính. Đổi lại gỗ cứng nặng, khó gia công, tốn công làm mộng, và nguồn gỗ cần rõ ràng. Khi được chào gỗ cứng, hỏi ba điều: tên loại gỗ, gỗ đã sấy chưa, và xử lý chống mối mọt bằng cách nào. Câu trả lời chung chung kiểu “gỗ tốt lắm” thì nên dè chừng.

Gỗ thông đã sấy và xử lý

Gỗ thông nhẹ, thớ thẳng, dễ làm mộng, dễ đóng theo những dáng chòi cầu kỳ. Điểm yếu là gỗ thông chưa xử lý mà để ngoài trời thì hỏng nhanh. Vì thế gỗ thông dùng cho chòi phải được sấy, tẩm chống mối mọt và ẩm trước khi đóng, rồi phủ sơn hoặc dầu ngoài trời lên mọi mặt, kể cả mặt khuất.

Cận cảnh đầu cột vuông và xà gỗ nâu đỏ của chòi, đỡ mái ngói nâu, nhìn từ dưới lên — Đầu cột, xà và kèo gỗ thông dưới mái ngói. Mẫu T75

Xưởng đóng chòi chủ yếu bằng gỗ thông theo cách này, có bốn màu hoàn thiện: tự nhiên, nâu đỏ, nâu cánh gián, gỗ cháy. Lớp màu cũng là lớp phủ bảo vệ, nên khi mặt gỗ bắt đầu bạc là lúc cần phủ lại.

Ván công nghiệp: không hợp cho chòi hở

Ván ép, MDF, gỗ ghép từ mảnh nhỏ bằng keo thường phồng và bong lớp khi gặp nước. Chòi không có vách che thì mưa tạt vào mọi chỗ, nên không dùng các loại ván này cho cột, sàn, ghế hay lan can. Nếu có dùng cho một chi tiết trang trí nằm sâu dưới mái, phải dán kín cạnh và sơn kỹ. Đọc thêm về gỗ MDF và gỗ pallet để biết vì sao.

Chân cột: chi tiết quyết định tuổi thọ

Dù chọn gỗ nào, chân cột cũng không nên chôn thẳng xuống đất. Ba cách hay dùng:

Bát thép trên đế bê tông: cột đứng trên bát kim loại bắt bu lông, đáy cột cách mặt đế một khe nhỏ cho nước thoát.
Đế đá hoặc chân tảng: cột đặt trên khối đá có gờ, nhìn mộc và hợp chòi kiểu cổ điển.
Bệ xây nâng cả sàn: cả sàn chòi đặt trên bệ đá, gỗ nằm cao hẳn khỏi đất ẩm.

Chân cột gỗ vuông của chòi đứng trên bát thép bắt bu lông, bát đặt trên đế bê tông giữa vườn cây — Chân cột trên bát thép và đế bê tông: gỗ không chạm đất

Chòi gỗ mái cong cột tròn sơn nâu đỏ, mỗi chân cột đặt trên đế đá trắng, nền lát gạch, nắng chiều phía sau — Cột tròn trên đế đá: nước mưa không đọng ở chân. Mẫu T38

Chòi gỗ lan can gỗ, sàn nâng trên bệ đá xây, có bậc tam cấp đi lên, mái ngói nâu — Sàn chòi nâng trên bệ đá, bậc lên phía trước. Mẫu T66

Bát thép, bu lông xưởng sẽ báo loại đang có khi tư vấn. Đầu cột, đầu xà lộ thớ thì bịt kín bằng sơn hoặc nắp gỗ, đỉnh cột có mũ che.

Phối nhiều loại gỗ theo ngân sách

Không nhất thiết cả chòi dùng một loại gỗ. Cách phối hay gặp: cột và phần gần đất dùng gỗ chịu ẩm tốt nhất, khung mái, lan can, ghế dùng gỗ nhẹ dễ gia công, tất cả đều được sấy, xử lý và phủ đúng cách. Chòi có chân tường đá như ảnh dưới thì phần gỗ chỉ bắt đầu từ trên bệ, đỡ được nhiều lo về ẩm.

Chòi gỗ mái ngói đỏ bốn mái, cột gỗ nâu đứng trên tường lửng ốp đá, có lối đi đá dẫn vào — Tường lửng ốp đá, phần gỗ bắt đầu từ trên bệ. Mẫu T67

Xem các mẫu tại mục chòi gỗ sân vườn, cách chọn mái ở bài chọn mái cho chòi gỗ, và chăm sóc chòi ở bài bảo dưỡng đồ gỗ ngoài trời.

Mái và diềm mái cũng là lớp bảo vệ gỗ

Chọn gỗ tốt mà mái ngắn thì mưa tạt vẫn ướt hết cột và sàn. Mái chòi nên đua ra khỏi mép sàn một khoảng, để nước mưa nhỏ xuống ngoài sàn chứ không phải trên mặt ghế. Đầu kèo thò ra ngoài nên có diềm che hoặc được bịt đầu. Mái lá, mái ngói hay tấm lợp cũng ảnh hưởng tới độ ẩm dưới chòi: mái lá thoáng nhưng phải thay theo năm, mái ngói nặng nên cột và kèo phải to hơn. Khi so các báo giá, hỏi luôn mái đua ra bao nhiêu chứ không chỉ hỏi loại gỗ.

Hỏi nhanh về gỗ làm chòi

Gỗ thông làm chòi ngoài trời có bền không?

Bền nếu gỗ được sấy, tẩm chống mối mọt và phủ lớp bảo vệ kín mọi mặt, chân cột kê khỏi đất. Gỗ thông chưa xử lý để ngoài trời thì hỏng nhanh.

Có nên dùng gỗ công nghiệp cho chòi?

Không nên cho chòi hở. Ván công nghiệp dễ phồng khi gặp nước.

Chân cột chòi nên làm thế nào?

Đặt cột trên bát thép bắt vào đế bê tông, trên đế đá, hoặc nâng cả sàn trên bệ xây. Không chôn cột trực tiếp xuống đất.

Cần làm sân vườn theo không gian của bạn?Xưởng VintageDecor nhận thiết kế sân vườn và thi công sân vườn: khảo sát tận nơi, bản vẽ 2D, xem 3D trước khi làm, bảo hành 12 tháng.

Mẫu chòi gỗ sân vườn của xưởng VintageDecor