Chọn bàn ăn, nhiều người chỉ đếm số ghế. Thực ra cần tính ba thứ: chiều dài mép bàn cho mỗi người, chiều rộng mặt bàn để đặt món ở giữa, và khoảng trống quanh bàn để kéo ghế. Bài này đưa cách tính, từ đó ra kích thước cho 2, 4, 6, 8 người và nhiều hơn.

Gia đình mười người ngồi quanh bàn ăn gỗ chữ nhật dài trong phòng ăn có cửa kính lớn — Bàn dài cho cả nhà: mỗi người cần đủ mép bàn để không chạm khuỷu tay

Quy tắc chung: mỗi người cần bao nhiêu chỗ

Chiều dài mép bàn: thường tính khoảng 60 cm cho một người ngồi ăn. Ít hơn thì khuỷu tay chạm nhau. Người ngồi đầu góc bàn hay vướng chân bàn, nên tính rộng hơn một chút.
Chiều rộng mặt bàn: mỗi bên cần chỗ đặt bát đĩa, ở giữa còn chỗ đặt món chung. Mâm cơm nhà mình hay bày nhiều món ở giữa, mặt bàn hẹp quá sẽ chật.
Chiều cao: mặt bàn ăn cao 72–75 cm, ghế cao mặt ngồi 42–45 cm.
Khoảng trống quanh bàn: phía có ghế cần chừa chỗ kéo ghế ra và đứng dậy, cộng lối đi nếu có người đi sau lưng. Thiếu khoảng này thì bàn vừa phòng nhưng ngồi vẫn bí.

Bàn chữ nhật theo số người

Lấy số người ngồi một bên nhân với 60 cm là ra chiều dài tối thiểu:

4 người (mỗi bên 2): dài khoảng 120 cm.
6 người (mỗi bên 3): dài khoảng 180 cm. Nếu có hai người ngồi hai đầu bàn thì bàn 120–140 cm cũng đủ cho 6.
8 người (mỗi bên 4): dài khoảng 240 cm, hoặc 180 cm có thêm hai ghế đầu bàn.
10 người trở lên: bàn dài thêm ghế đầu bàn, hoặc ghép hai bàn khi có khách.

Đây là mức tối thiểu để ngồi không chạm tay. Muốn rộng rãi thì cộng thêm vài chục phân vào chiều dài.

Giàn pergola gỗ sáu cột che một bàn ăn dài và hai ghế băng, đặt cạnh vườn rau — Bàn dài kèm ghế băng hai bên dưới giàn sáu cột: ngồi được đông hơn ghế rời. Mẫu pergola P36

Bàn vuông và bàn tròn

Bàn vuông mỗi cạnh một người là kiểu gọn cho 4 người, hợp phòng ăn nhỏ hoặc góc sân. Bàn tròn không có góc, ai ngồi đâu cũng gắp được món giữa bàn, nói chuyện dễ hơn. Bàn tròn tính theo chu vi: chu vi chia cho 60 cm ra số người. Bàn đường kính khoảng 120 cm có chu vi gần 3,8 m, ngồi được 6 người. Bàn đường kính khoảng 90 cm ngồi 4 người.

Bàn gỗ vuông nâu đỏ với bốn ghế đôn vuông đặt trên sân lát đá cạnh hồ sen — Bàn vuông bốn ghế đôn, ghế đẩy lọt gầm khi không dùng. Mẫu bàn ghế BG34

Bàn tròn gỗ nhỏ chân gấp và hai ghế gấp đặt trên bãi cỏ — Bàn tròn nhỏ cho hai người, gấp gọn được. Mẫu bàn ghế BG27

Đo phòng trước khi chọn bàn

Đo chiều dài, chiều rộng phòng ăn, trừ phần tủ bếp, tủ lạnh, lối cửa.
Trừ tiếp khoảng kéo ghế ở mỗi phía có người ngồi.
Phần còn lại là cỡ bàn lớn nhất đặt được.
So với số người ăn hằng ngày. Nếu chỉ thỉnh thoảng có khách, chọn bàn cho số người thường ngày rồi thêm ghế đôn khi cần.

Phòng hẹp và dài thì bàn chữ nhật hợp hơn. Phòng gần vuông thì bàn tròn hoặc vuông đặt giữa phòng đi lại dễ. Bàn kê sát tường một bên tiết kiệm chỗ nhưng mất một phía ngồi. Bộ bàn ghế cho bếp nhỏ có bài riêng: bộ bàn ghế ăn cho phòng bếp nhỏ.

Ghế băng hay ghế rời

Ghế băng ngồi sát nhau được, trẻ con ngồi thêm dễ, và đẩy gọn vào gầm bàn. Đổi lại người ngồi giữa muốn ra phải nhờ người bên cạnh đứng dậy. Ghế rời có tựa lưng ngồi lâu dễ chịu hơn, nhất là với người lớn tuổi. Nhiều nhà làm một bên ghế băng sát tường, một bên ghế rời. Chiều cao ghế khớp bàn xem bài chiều cao ghế gỗ chuẩn theo bàn ăn.

Chòi gỗ mái ngói chữ nhật dài, bên trong là bàn ăn dài và hai ghế băng — Bàn ăn dài ghế băng trong chòi chữ nhật: tính chòi theo cỡ bàn. Mẫu chòi T81

Chân bàn và chỗ để chân

Cùng một mặt bàn, kiểu chân quyết định số người ngồi thoải mái. Bàn bốn chân ở bốn góc thì người ngồi đầu góc dễ đụng chân bàn. Bàn chân chữ A hay chân hai đầu có giằng giữa thì hai bên dài thoáng, kê thêm ghế dễ, nhưng thanh giằng không nên đặt thấp chỗ người ngồi duỗi chân. Bàn tròn một chân giữa thì quanh bàn không vướng gì, ngồi chen thêm một người cũng được. Mép dưới mặt bàn cần đủ cao để đùi người ngồi không chạm, nhất là khi ghế có tay vịn.

Gỗ và mặt bàn

Xưởng đóng bàn bằng gỗ thông, chân có giằng cho đứng vững. Mặt bàn ăn hay dính nước canh, dầu mỡ, nên lớp sơn phủ cần lau được bằng khăn ẩm. Có 4 màu để chọn: tự nhiên, nâu đỏ, nâu cánh gián, gỗ cháy. Bạn gửi kích thước phòng, số người ăn thường ngày và kiểu bàn muốn có, xưởng dựng bản vẽ mặt bằng để thấy bàn nằm trong phòng ra sao trước khi đóng. Xem thêm trang bàn gỗ và cách giữ mặt bàn bền ở bài bảo quản bàn gỗ.