Gỗ tự nhiên là vật liệu còn “thở”: trời ẩm thì hút hơi nước và nở ra, trời khô thì nhả ra và co lại. Một chiếc bàn gỗ cong vênh hay nứt mặt gần như luôn do sự co giãn đó bị dồn về một phía, chứ ít khi do gỗ xấu. Hiểu điều này thì biết nên đặt bàn ở đâu, lau thế nào, và vì sao mùa nồm ngăn kéo kẹt mà mùa hanh lại lỏng. Ảnh trong bài là các mẫu bàn gỗ thông xưởng đóng theo yêu cầu.

Bàn tay người thợ đang lau mặt bàn gỗ vân đậm bằng khăn, mặt bàn bóng phản chiếu ánh cửa sổ — Lau mặt bàn bằng khăn mềm, theo chiều thớ gỗ

Vì sao bàn gỗ cong vênh, nứt nẻ

Hai mặt khô ướt khác nhau: mặt trên hứng nắng hay gió điều hoà thổi thẳng thì khô nhanh, mặt dưới vẫn ẩm. Mặt khô co lại, tấm ván cong lên như lòng chảo.
Thay đổi đột ngột: chuyển bàn từ phòng nồm sang phòng điều hoà khô, hoặc đặt cạnh cửa sổ nắng chiều. Gỗ co nhanh ở lớp mặt, lớp trong chưa kịp theo, mặt gỗ nứt chân chim.
Nước nằm lâu: ly nước đọng hơi, khăn ướt để trên bàn, lau xong không lau khô. Nước ngấm qua chỗ lớp phủ mỏng, gỗ phồng thành vết.
Mặt bàn bị giữ quá chặt: mặt ván ghép bắt cứng vào khung không chừa chỗ giãn thì khi nở sẽ đội lên hoặc nứt dọc mạch ghép.

Bàn trà gỗ vuông dáng thấp màu nâu đỏ sẫm, mặt ghép từ bốn ô ván chạy vuông góc nhau, đặt trên sàn gỗ — Mẫu bàn trà gỗ NT57: mặt ghép bốn ô đổi hướng ván, mỗi ô co giãn theo một chiều

Phần cuối cùng là việc của xưởng khi đóng: gỗ phải được sấy khô trước, mặt bàn ghép ván xen chiều thớ, bắt vào khung sao cho mặt còn dịch được một chút theo mùa. Ba phần đầu là việc của người dùng.

Đặt bàn ở đâu cho gỗ ổn định

Không đặt sát cửa kính có nắng chiếu thẳng nhiều giờ. Nắng vừa làm khô một phía vừa làm bạc màu lệch, chỗ có đồ đặt cố định sẽ hiện thành vệt.
Tránh hướng gió điều hoà, quạt sưởi thổi thẳng vào mặt bàn.
Bàn đặt sát tường ẩm, nhà tầng trệt hay bị nồm thì kê cách tường một khoảng nhỏ cho thoáng.
Đồ đặt cố định trên mặt bàn như lọ hoa, khay, thỉnh thoảng xê dịch để không thành vệt màu.

Bàn trà gỗ mặt vuông lớn màu nâu đỏ, bốn chân khối vuông bản to, đặt trên thảm cói cạnh sofa — Mẫu bàn trà gỗ NT18: mặt bàn dày, ván rộng, cần đặt xa cửa nắng để hai mặt khô đều

Lau bàn hằng ngày cho đúng

Lau bụi bằng khăn mềm khô hoặc hơi ẩm, theo chiều thớ gỗ.
Vết bẩn bám: khăn vắt thật kiệt nhúng nước ấm pha chút xà phòng nhẹ, lau xong lau lại bằng khăn khô ngay.
Không dùng cồn, nước tẩy đa năng, chất có tính tẩy mạnh. Những thứ này làm lớp phủ mờ, rồi tróc.
Không để khăn ướt, giẻ lau nằm trên mặt bàn.

Bàn ăn dùng hằng ngày thì lau khô sau mỗi bữa là đủ. Bàn trà, bàn làm việc ít đổ nước thì lau bụi vài hôm một lần.

Nóng, lạnh và vết trắng trên mặt bàn

Nồi nóng đặt thẳng lên mặt bàn, hoặc ly đá đọng hơi nước để lâu, hay để lại vết mờ trắng. Đó là hơi ẩm bị giữ lại trong lớp phủ. Cách tránh đơn giản là dùng lót nồi, lót cốc. Nếu đã có vết:

Vết trắng mới, nhạt: để bàn ở chỗ thoáng, khô, nhiều khi vết tự nhạt dần.
Vết đã lâu, đậm: cần chà nhẹ lớp phủ ở chỗ đó rồi phủ lại. Bàn phủ dầu dặm từng chỗ dễ hơn bàn phủ màng.
Vết cháy sém đen: gỗ đã bị cháy, phải chà sâu hơn. Nên nhờ thợ nếu vết rộng.

Bàn tròn gỗ một chân trụ vuông đứng trên đế chữ thập, màu nâu đỏ, đặt ở góc phòng cạnh cửa sổ và ghế bành — Mẫu bàn gỗ NT47: bàn tròn nhỏ cạnh cửa sổ, nên kéo rèm khi nắng chiều chiếu vào

Ngăn kéo kẹt, mặt hở mạch theo mùa

Ở miền Bắc, mùa nồm gỗ hút ẩm, ngăn kéo nở ra và kẹt. Mùa hanh khô gỗ co, mạch ghép mặt bàn hở ra thành đường chỉ nhỏ. Đây là chuyện bình thường của gỗ thật. Cách xử lý:

Ngăn kéo kẹt: đừng giật mạnh. Xoa một chút sáp nến lên ray gỗ hai bên, đóng nhẹ lại. Nếu năm nào cũng kẹt, nhờ thợ bào bớt mép ngăn vào mùa ẩm nhất.
Mạch hở mùa khô: thường tự khép lại khi trời ẩm trở lại. Không trét keo cứng vào mạch, vì mùa sau gỗ nở sẽ đẩy mặt bàn cong lên.

Bàn trà gỗ chữ nhật thấp màu nâu sẫm, ngăn kéo đầu bàn đang kéo ra, tay nắm là lỗ khoét chữ nhật — Mẫu bàn trà gỗ NT35: ngăn kéo gỗ trượt trên ray gỗ, mùa nồm nên xoa sáp cho êm

Khi nào cần phủ lại mặt bàn

Đừng tính theo số tháng. Nhìn vào mặt bàn:

Nhỏ vài giọt nước, nước thấm nhanh thay vì đọng thành giọt.
Chỗ hay đặt tay, đặt đĩa đã mờ, nhám, lộ thớ gỗ.
Màu loang không đều giữa chỗ có đồ đặt và chỗ trống.

Bàn phủ dầu lau thì dặm dầu lên chỗ mòn là xong, làm được tại nhà. Bàn phủ màng bóng hay mờ thì phải chà nhẹ cả mặt rồi phủ lại cho đều, nên nhờ thợ. Lúc nhận bàn, hỏi xưởng loại lớp phủ đã dùng để sau này dặm đúng loại.

Cách chọn bàn ngay từ đầu cho đỡ cong vênh đọc ở bài thiết kế bàn gỗ tự nhiên. Các mẫu xem ở trang bàn gỗ. Xưởng đóng bàn bằng gỗ thông theo kích thước chỗ đặt, lên bản vẽ trước khi làm, màu chọn trong 4 màu: tự nhiên, nâu đỏ, nâu cánh gián, gỗ cháy.

Hỏi nhanh về bảo quản bàn gỗ

Bàn gỗ bị cong vênh có sửa được không?

Cong nhẹ thì đặt bàn chỗ thoáng, tránh nắng và gió điều hoà một thời gian, nhiều khi mặt bàn tự phẳng lại. Cong nặng thì phải tháo mặt ra bào lại hoặc thay ván.

Lau bàn gỗ bằng gì là tốt nhất?

Khăn mềm vắt kiệt với nước ấm, vết bẩn thì thêm chút xà phòng nhẹ, rồi lau khô ngay. Tránh cồn và chất tẩy mạnh.

Vì sao mặt bàn gỗ có đường nứt dọc mạch ghép?

Thường do mùa khô gỗ co lại. Nếu mạch tự khép khi trời ẩm thì không đáng lo. Nứt sâu, rộng dần qua nhiều mùa thì nên nhờ thợ xem lại cách bắt mặt bàn vào khung.

Cần làm nội thất vintage theo không gian của bạn?Xưởng VintageDecor nhận thiết kế nội thất vintage và thi công nội thất vintage: khảo sát tận nơi, bản vẽ 2D, xem 3D trước khi làm, bảo hành 24 tháng.

Mẫu bàn gỗ của xưởng VintageDecor