Bản vẽ nhà gỗ kiểu Nhật dễ đọc nếu nắm hai điều: phòng được đo bằng số chiếu tatami, còn cột và vách đặt theo một lưới ô vuông khoảng 910 mm. Phòng 6 chiếu, phòng 8 chiếu là cách người Nhật gọi cỡ phòng. Ngoài mặt bằng, bộ bản vẽ còn có mặt đứng và mặt cắt cho thấy mái, hiên, chiều cao trần. Bài này chỉ dùng số liệu có nguồn, kích thước của căn nhà thật thì xưởng đo đất rồi mới vẽ.

Một bộ hồ sơ nhà gỗ gồm những tờ nào

Bộ hồ sơ thi công nhà gỗ của xưởng đi theo thứ tự: mặt bằng bố trí đồ, mặt bằng kích thước lắp dựng, mặt bằng ốp lát, trần, vị trí đèn, nguồn điện. Tiếp theo là mặt bằng mái, vì kèo, định vị móng, khung sàn. Sau cùng là bốn mặt đứng, hai mặt cắt, phối cảnh khung nhà và kích thước đồ nội thất.

Ảnh ghép nhà gỗ Nhật J93 chữ L ôm sân trong: phối cảnh lớn, mặt bằng bố trí nội thất nhìn từ trên, phối cảnh bên trong, góc bên và góc sau — J93: ảnh ghép phối cảnh và mặt bằng bố trí

Ảnh ghép trên trang mỗi mẫu, như nhà Nhật J93 chữ L ôm sân, mới là phần đầu: phối cảnh và mặt bằng bố trí nhìn từ trên xuống. Đó là để bạn hình dung, chưa phải bản vẽ đem ra dựng. Các bước đi từ ý tưởng tới hồ sơ có ở trang dịch vụ thiết kế nhà gỗ.

Đơn vị của mặt bằng là chiếc chiếu

Chiếu tatami dài gấp đôi chiều rộng. Cỡ chiếu khác nhau theo vùng. Chiếu Kyoto (Kyōma) 1,91 x 0,955 m. Chiếu Nagoya (Chūkyōma) 1,82 x 0,91 m. Chiếu Tokyo (Edoma) nhỏ nhất, 1,76 x 0,88 m. Một chiếc chiếu Nagoya rộng khoảng 1,653 m², hai chiếc gộp lại thành một tsubo, khoảng 3,306 m².

Bên trong nhà gỗ Nhật J105: sàn trải chiếu chia ô bằng viền sẫm, cửa lùa ô giấy hai mặt mở ra vườn, trần lộ kèo — J105: sàn chia ô theo từng chiếc chiếu

Cho nên cùng gọi là phòng 6 chiếu, phòng ở Kyoto rộng hơn phòng ở Tokyo. Đọc bản vẽ Nhật phải xem người vẽ dùng cỡ chiếu nào. Nhà Nhật J105 thông gió xuyên trải chiếu kín hai phòng nối tiếp, mép chiếu thành những đường kẻ trên sàn. Chiếu dùng ở Việt Nam thế nào cho bền có trong bài sàn tatami trong nhà gỗ Nhật.

Lưới 910 mm: cột, vách và hành lang

Mặt bằng nhà gỗ Nhật thường vẽ trên lưới ô vuông 910 mm, bằng ba thước shaku theo đơn vị cũ. Hai ô là một ken, 1.820 mm. Chiếu là đơn vị, vách chạy theo chiếu, nên cột rơi vào mắt lưới. Hành lang thường rộng 910 mm tính từ tim cột sang tim cột, trừ cột và vách thì lối đi thực còn khoảng 780 mm.

Nhà gỗ Nhật J93 nhìn từ trên: các phòng trải chiếu nối nhau theo hình chữ L, hiên góc, sân sỏi trắng với đá bước và chậu đá — J93 nhìn từ trên: phòng xếp theo ô, hiên ôm sân

Lối 780 mm khá hẹp với người quen nhà ở Việt Nam. Một số nhà làm nhà ở Nhật đã chuyển sang lưới 1.000 mm để hành lang và cửa rộng hơn. Khi vẽ nhà kiểu Nhật ở mình, bên mình hỏi trước bạn muốn giữ lưới cũ hay nới ra.

Nhà Nhật J84 sàn nâng cho thấy cách đọc một mặt bằng nhiều gian: gian chiếu ở giữa, phòng ngủ một bên, gian kệ một bên, cánh nhà phụ chìa ra, cột đều nhịp chạy quanh hiên.

Nhà gỗ Nhật J84 nhìn từ trên: gian chiếu có bàn thấp ở giữa, phòng ngủ bên trái, gian kệ bên phải, cánh phụ chìa ra, hàng cột đều quanh hiên — J84: gian giữa, hai gian bên, cột đều nhịp

Ba cỡ phòng hay gặp: 4,5 chiếu, 6 chiếu, 8 chiếu

Theo cỡ chiếu Nagoya, phòng 4,5 chiếu vuông khoảng 2,73 x 2,73 m. Phòng 6 chiếu khoảng 3,64 x 2,73 m. Phòng 8 chiếu vuông khoảng 3,64 x 3,64 m. Ba cỡ này là khung để chia mặt bằng: phòng trà nhỏ hay lấy 4,5 chiếu, phòng ngủ hay phòng khách lấy 6 hoặc 8 chiếu.

Nhà gỗ Nhật J112 nhìn từ trên: một gian vuông trải chiếu, bàn thấp và bốn đệm ngồi ở giữa, hiên lan can phía trước, bậc lên — J112: một gian vuông trải chiếu

Cách xếp chiếu cũng có lệ. Mép các chiếc chiếu gặp nhau thành hình chữ T là cách thường dùng. Kiểu bốn góc chiếu chụm vào một điểm thành chữ thập chỉ dùng cho tang lễ, nhà ở tránh. Ảnh mặt bằng trên web là ảnh dựng để xem bố trí, cách chia ô chiếu trong ảnh chưa theo lệ này, khi vẽ thật xưởng chia lại.

Nhà gỗ Nhật J117 nhìn từ trên: gian chữ nhật trải chiếu chia ô, bàn thấp và hai đệm ở giữa, cửa ván, hiên và lối lát gạch đỏ — J117: gian chữ nhật, chiếu chia ô

Nhà Nhật J112 mái chóp bốn dốc là một gian vuông, hợp phòng trà. Nhà Nhật J117 cửa ván che mưa là gian chữ nhật dài hơn, đặt được bàn ở giữa mà vẫn còn chỗ trải nệm.

Mặt đứng và mặt cắt: mái, hiên, chiều cao trần

Mặt đứng cho thấy nhà nhìn từ bốn phía: mái thấp hay cao, hiên sâu bao nhiêu, cửa lùa chiếm mấy ô. Nhà Nhật truyền thống cho mái chìa ra khoảng 900 mm. Nhà mới ở Nhật có kiểu bỏ hẳn phần mái chìa. Ở mình mưa tạt và nắng xiên nhiều, nên bên mình giữ mái chìa cho cửa lùa và vách gỗ.

Mặt trước nhà gỗ Nhật J31: mái ngói tối phủ thấp, hàng cột gỗ, ba cụm cửa lùa nan nâu đỏ xen vách trắng, sân sỏi có tùng la hán — J31: mặt đứng mái thấp, cửa lùa kín mặt tiền

Mặt cắt là tờ cắt ngang ngôi nhà, cho thấy độ dốc mái, chiều cao trần, chiều dày sàn và chỗ mộng giữa cột với dầm. Trần nhà ở Nhật thường cao khoảng 2.400 mm. Nhà để lộ kèo như nhà Nhật J31 sân sỏi hay J99 thì mặt cắt còn cho thấy khoảng mái phía trên, chỗ hơi nóng dồn lên. Cột dầm ghép với nhau ra sao thì đọc bài kết cấu khung cột dầm ghép mộng.

Bên trong nhà gỗ Nhật J99: trần lộ kèo và xà gồ theo dốc mái, vách ván đứng, cửa lùa ô giấy mở ra vườn bưởi, bàn trà thấp trên chiếu — J99: trần lộ kèo, thấy rõ dốc mái từ bên trong

Hỏi đáp về bản vẽ nhà gỗ Nhật

Ảnh mặt bằng trên web có dùng để tự dựng được không?

Không nên. Đó là ảnh phối cảnh để xem bố trí, không có kích thước, không có móng, khung, mái. Muốn dựng phải có bộ hồ sơ đủ các tờ đã kể ở trên.

Nhà gỗ Nhật thường rộng bao nhiêu?

Nhà gỗ Nhật thường rộng khoảng 20 đến 80 m², tuỳ dùng làm gì. Một gian trà nhỏ nằm ở đầu dưới, nhà nhiều gian như J93 nằm ở đầu trên.

Có mẫu nhà Nhật nào để chọn dáng trước không?

Gần trăm dáng nhà Nhật đang có ảnh trong mục mẫu nhà gỗ Nhật Bản, bạn chọn dáng gần ý mình rồi xưởng vẽ lại theo đất.

Xưởng đã đóng đồ gỗ hơn 25 năm nay, có văn phòng tại 38 Trần Cung, Cầu Giấy. Bạn gửi sổ đỏ hoặc số đo khu đất qua 0966 555 333, bên mình sẽ phác mặt bằng theo ô chiếu để bạn xem trước.

Mẫu nhà gỗ Nhật Bản của xưởng VintageDecor