Một cổng gỗ hỏng thường không phải vì ván mục mà vì phụ kiện: bản lề gỉ kêu ken két, cánh xệ cạ đất, then lỏng, gió đập cánh rầm rầm cả đêm. Phần gỗ là xưởng lo, nhưng chọn then, bản lề, khoá thế nào cho hợp cách dùng thì bạn nên biết trước khi đặt. Bài này đi qua từng món, cái nào bằng gỗ, cái nào bằng sắt, và cách giữ chúng chạy êm.

Bản lề kim loại sáng màu bắt vào trụ gỗ cũ, bên cạnh là tay gạt có ổ khoá, một bàn tay đang mở cổng — Bản lề lá và tay gạt có ổ khoá trên trụ gỗ: hai món chịu việc nhiều nhất của một cổng

Then cài bằng gỗ: đơn giản và hợp cổng vườn

Phần lớn mẫu cổng gỗ sân vườn dùng then gỗ: một thanh gỗ trượt trong hai khấc, cài ngang qua chỗ hai cánh gặp nhau hoặc từ cánh sang trụ. Then gỗ không gỉ, cùng màu với cổng, hỏng thì đẽo cái mới thay.

Cận cảnh then gỗ cài ngang trên cổng nan nhọn, phía dưới là thanh giằng chéo bắt vào khung — Then gỗ và thanh giằng chéo trên mẫu cổng gỗ C40

Then gỗ đủ cho cổng vườn, cổng phụ, cổng trong khuôn viên. Nó giữ cánh đóng chứ không giữ người lạ. Cổng chính cần khoá thì thêm ổ khoá móc qua then, hoặc lắp khoá riêng như phần dưới.

Bản lề: chọn theo sức nặng cánh

Bản lề gánh toàn bộ cánh. Cánh gỗ thông ván kín, cao và rộng thì nặng hơn nhiều so với cánh nan thưa. Mấy điều nên biết:

Số bản lề: cánh thấp hai bản lề là đủ. Cánh cao hoặc ván kín nặng thì ba bản lề, cái giữa đỡ cho cánh không vặn.
Vật liệu: ngoài trời, thép không gỉ hoặc thép mạ kẽm chịu mưa nắng lâu hơn thép mạ thường. Loại cụ thể đang có xưởng sẽ báo khi tư vấn.
Chỗ bắt vít: vít bản lề phải ăn vào phần gỗ chắc của khung và trụ, không bắt vào mép ván mỏng. Trụ gỗ to bản giúp vít có chỗ bám.

Cánh xệ thường là do khung chứ không riêng bản lề. Thanh giằng chéo đúng chiều chạy từ góc dưới phía bản lề lên góc trên phía mở cánh, đẩy sức nặng của đầu cánh về phía trụ. Giằng ngược chiều thì gần như không giúp gì.

Then đôi cho cổng hai cánh

Cận cảnh then gỗ đôi cài ngang giữa hai cánh cổng ván ghép xương cá màu nâu đỏ — Then đôi giữa hai cánh trên mẫu cổng gỗ C64

Cổng hai cánh có một điểm yếu: chỗ hai cánh gặp nhau không có trụ đỡ. Cách giữ:

Một cánh cố định: cánh này cài chốt đứng cắm xuống một lỗ trên nền sân, thường thêm một chốt lên trên. Cánh kia cài then vào cánh cố định.
Then đôi hoặc then dài: chạy qua cả hai cánh như ảnh trên, giữ hai mép cánh phẳng nhau.
Lỗ chốt dưới đất: nên có ống hoặc khung cứng để lỗ không bị đất cát lấp và mòn rộng ra.

Khoá cho cổng nhà ở và cổng homestay

Tuỳ cổng dùng cho ai mà chọn kiểu khoá:

Cổng vườn, cổng phụ: then gỗ cộng ổ khoá móc là đủ. Ổ khoá móc nên có nắp che mưa.
Cổng chính nhà ở: khoá có tay gạt và ổ chìa như ảnh đầu bài, bắt vào khung cánh dày. Thân khoá chiếm một khoảng trong khung, nên báo trước để xưởng làm khung đủ bản.
Cổng homestay, nhiều người ra vào: nhiều chủ nhà chọn khoá số hoặc khoá thẻ để khỏi giao chìa. Phần khoá điện tử xưởng không sản xuất, chỉ chừa chỗ lắp theo loại bạn chọn.

Cận cảnh then gỗ cài trên cổng nan đứng màu nâu đỏ, then gắn ngang qua mép cánh và trụ — Then gỗ trên mẫu cổng gỗ C39, chỗ này có thể móc thêm ổ khoá

Chặn cánh khi mở và chống gió

Cổng mở ra mà không có gì giữ thì một cơn gió đẩy cánh đập vào trụ, vào tường, lâu ngày nứt khung và lỏng bản lề. Nên có:

Móc giữ cánh ở vị trí mở hết, gắn vào tường rào hoặc một cọc thấp.
Miếng chặn ở chỗ cánh đóng, để cánh dừng đúng chỗ thay vì đập vào trụ.
Với cánh ván kín ở nơi gió mạnh, cân nhắc kiểu nan thưa hoặc có ô thoáng để gió lọt qua bớt.

Ô nhìn ra, hộp thư và những thứ nhỏ

Cận cảnh ô song nhỏ có khung viền trổ giữa cánh cổng ván đứng màu nâu cánh gián — Ô song giữa cánh trên mẫu cổng gỗ C51: nhìn ra ngoài mà không phải mở cổng

Cổng ván kín nên có một ô nhìn ra ngang tầm mắt để biết ai tới. Hộp thư liền trụ giúp người đưa thư khỏi gọi cửa. Chuông cửa, đèn trụ cần chỗ đi dây, nên nói từ lúc lên bản vẽ để xưởng chừa sẵn, khỏi phải khoét gỗ sau này.

Bảo dưỡng phụ kiện

Đầu mùa mưa và cuối mùa mưa, mỗi lần dành mười phút:

Nhỏ dầu bôi trơn vào trục bản lề và lõi ổ khoá, mở đóng vài lần cho dầu chạy đều.
Thử siết lại vít bản lề. Vít quay trơn không ăn thì lỗ đã toét, cần đổi vị trí hoặc đóng chốt gỗ vào lỗ rồi bắt lại.
Nhìn quanh lỗ vít, quanh then: gỗ thâm đen là nước đã ngấm, dặm lớp phủ vào ngay.
Kiểm tra mép dưới cánh có cạ đất không. Cạ là dấu hiệu cánh xệ hoặc sân lún.

Cách giữ lớp sơn dầu cho cả cổng đọc ở bài sơn và dầu phủ cho cổng gỗ ngoài trời. Các mẫu cổng xem ở trang cổng gỗ sân vườn. Khi đặt đóng, bạn cho xưởng biết cổng dùng cho ai, có cần khoá chìa hay không, gió ở đó mạnh không; xưởng khảo sát, lên bản vẽ rồi đóng bằng gỗ thông với một trong 4 màu: tự nhiên, nâu đỏ, nâu cánh gián, gỗ cháy.

Hỏi nhanh về phụ kiện cổng gỗ

Cổng gỗ bị xệ cánh sửa thế nào?

Kiểm tra vít bản lề trước, siết hoặc bắt lại chỗ toét. Nếu vẫn xệ, cánh cần thêm thanh giằng chéo đúng chiều hoặc thêm một bản lề giữa.

Bản lề cổng gỗ kêu thì làm sao?

Nhỏ dầu bôi trơn vào trục, mở đóng vài lần. Kêu lại nhanh hoặc đã gỉ thành vảy thì nên thay bản lề.

Cổng gỗ có lắp khoá điện tử được không?

Được, nếu khung cánh đủ dày cho thân khoá. Báo từ đầu để xưởng làm khung theo khoá bạn chọn và chừa chỗ đi dây.

Cần làm ngoại thất gỗ theo không gian của bạn?Xưởng VintageDecor nhận thiết kế ngoại thất gỗ và thi công ngoại thất gỗ: khảo sát tận nơi, bản vẽ 2D, xem 3D trước khi làm, bảo hành 24 tháng.

Mẫu cổng gỗ của xưởng VintageDecor