Một hàng rào gỗ đổ hay đứng thường không phải do ván, mà do trụ. Trụ chịu gió đẩy vào cả mảng rào, chịu người tựa, chịu cổng kéo lệch. Và chân trụ là chỗ duy nhất của hàng rào luôn chạm đất ẩm. Câu hỏi hay gặp nhất là nên chôn trụ thẳng xuống đất hay đặt trụ lên bệ bê tông. Bài này so sánh hai cách, nói khi nào dùng cách nào, và những chi tiết nhỏ ở chân trụ quyết định tuổi của cả hàng rào.

Chân trụ hàng rào gỗ bắt vào bát thép mạ kẽm, bát bắt bu lông xuống bệ bê tông, quanh chân rải sỏi — Trụ gỗ đặt trên bát thép, cách mặt bệ một khoảng, nước không đọng ở đầu gỗ

Vì sao chân trụ hỏng trước

Gỗ mục cần đủ ba thứ: ẩm, không khí và nấm. Ngay tại mặt đất, cả ba đều có sẵn. Phần gỗ chôn sâu dưới đất ít không khí, phần trên cao thì khô nhanh, nên đoạn mục nhất thường là đoạn ngang mặt đất, vài phân trên và dưới. Trụ thường gãy ở đúng chỗ này khi có gió lớn. Mối cũng đi vào gỗ từ đất, qua chân trụ.

Cách 1: chôn trụ thẳng xuống đất

Đào hố, đặt trụ, lấp đất nện chặt hoặc đổ vữa quanh. Cách này đơn giản, nhanh, ít phụ kiện.

Hợp khi: rào thấp, rào trang trí, viền luống, rào tạm. Hoặc kiểu rào cọc tròn đóng sát nhau như mẫu HR11, vốn dựa vào chính việc cắm cọc xuống đất.

Nhược điểm: gỗ ngâm trong đất ẩm nên mục và mối nhanh hơn. Trụ hỏng thì phải đào lên thay, mất công.

Nếu chọn cách này, làm cho đúng:

Gỗ trụ phải được xử lý chống mối mọt, phần chôn quét thêm lớp chống ẩm dày.
Đáy hố rải một lớp sỏi để nước thoát xuống, đầu trụ không đứng trong vũng nước.
Đổ vữa thì cho mặt vữa nhô lên trên mặt đất và vát dốc ra ngoài, không để vữa tạo thành cái chén giữ nước quanh gỗ.
Độ sâu chôn: quy tắc hay dùng là khoảng một phần ba chiều cao trụ phía trên mặt đất. Đất tơi, vùng gió mạnh thì chôn sâu hơn.

Hàng rào cọc gỗ tròn màu nâu đỏ đóng sát nhau, đầu cọc vát chéo, chạy dọc bãi cỏ trước nhà — Rào cọc tròn HR11: cọc cắm xuống đất, hợp kiểu rào thấp viền sân

Cách 2: bắt trụ lên bệ bê tông bằng chân sắt

Đổ bệ bê tông (hoặc móng cốc) ở mỗi vị trí trụ, bắt một bát thép hoặc chân sắt mạ kẽm vào bệ, rồi đặt trụ gỗ lên bát, bắt bu lông xuyên qua. Đầu dưới trụ cách mặt bệ vài phân.

Ưu điểm:

Gỗ không chạm đất, không ngâm nước, nên bền hơn hẳn.
Mối khó đi từ đất lên.
Trụ hỏng thì tháo bu lông thay trụ mới, bệ giữ nguyên.
Dễ chỉnh thẳng hàng, đều cao khi lắp.

Nhược điểm: tốn thêm bệ và phụ kiện sắt. Phần chân sắt lộ ra, nếu không thích thì ốp một lớp gỗ che hoặc trồng cây thấp phía trước.

Hợp khi: rào cao, rào kín ván (nhận gió lớn), trụ cổng, hàng rào dùng lâu dài.

Bảng ảnh hàng rào ván đứng kín màu nâu đỏ, nẹp mũ rộng nhô ra trên đỉnh, cận cảnh đầu trụ — Mẫu HR14: rào kín cả mảng nhận gió như một tấm buồm, trụ cần chân chắc

Chọn cách nào cho nhà bạn

Rào thấp dưới 1 m, viền luống, rào trang trí: chôn đất được, làm kỹ phần thoát nước.
Rào 1,2–1,8 m, ván kín hoặc nan dày: nên bắt bệ.
Đất trũng, hay ngập, đất sét giữ nước: bắt bệ, và nâng mặt bệ cao hơn mặt đất.
Trụ góc, trụ đầu tuyến, trụ hai bên cổng: luôn nên bắt bệ và làm trụ to hơn trụ giữa, vì các trụ này chịu lực kéo lệch.
Có tường xây hoặc bờ đá sẵn: bắt trụ trực tiếp lên tường bằng bát sắt, gỗ cũng không chạm đất.

Khoảng cách trụ

Trụ thưa quá thì thanh ngang võng, mảng rào rung khi gió. Khoảng cách trụ tính theo chiều cao rào, độ nặng của ván và kiểu rào. Các đoạn rào làm sẵn ở xưởng thường dài 1,8–2,4 m mỗi đoạn, mỗi đầu đoạn là một trụ. Rào kín cao thì chọn đoạn ngắn hơn. Cách để khe giữa các nan xem bài khoảng cách thanh hàng rào gỗ.

Bảng ảnh hàng rào nan ngang đan luồn qua cọc đứng màu nâu đỏ, cận cảnh chỗ nan luồn qua cọc — Mẫu HR10: nan luồn qua cọc, trụ và nan liền một khối

Đỉnh trụ cũng cần che

Đầu thớ gỗ trên đỉnh trụ hút nước mạnh như ống hút. Mưa rơi thẳng vào đầu trụ, ngấm dần xuống thân. Cách xử lý đơn giản:

Cắt vát đỉnh trụ cho nước chảy đi.
Gắn mũ chụp gỗ hoặc mũ kim loại trên đầu trụ.
Sơn phủ kỹ đầu cắt, kể cả đầu cắt của ván và nan.

Cận cảnh trụ hàng rào gỗ nâu đỏ có mũ chóp vuông trên đỉnh, thanh ngang và lam đứng bắt vào trụ — Trụ của mẫu HR21 có mũ chóp, đầu thớ không hứng mưa trực tiếp

Kiểm tra chân trụ sau mùa mưa

Lay từng trụ. Trụ lung lay là dấu hiệu đầu tiên.
Lấy tua vít ấn vào gỗ sát chân trụ. Gỗ mềm, tua vít ngập vào dễ là đã mục.
Xem gỗ chân trụ có đổi màu sẫm, có nấm trắng, có đường đất của mối không.
Xem nước có đọng quanh chân trụ sau mưa không. Có thì sửa lại độ dốc, thêm sỏi.

Phát hiện sớm thì thay một trụ. Để lâu, cả đoạn rào nghiêng theo.

Xưởng làm hàng rào gỗ thông theo kích thước tuyến thật, khảo sát đất trước rồi mới chọn cách làm chân trụ, lắp đặt toàn quốc. Màu gỗ chọn trong bốn: tự nhiên, nâu đỏ, nâu cánh gián, gỗ cháy. Mẫu rào xem ở trang hàng rào gỗ, cách chọn bên làm rào xem bài kinh nghiệm chọn đơn vị thi công hàng rào gỗ.

Hỏi nhanh về trụ hàng rào gỗ

Bọc chân trụ bằng nhựa hoặc túi nilon trước khi chôn có tốt không?

Thường không. Lớp bọc kín giữ nước bên trong, gỗ ẩm mãi không khô và mục nhanh hơn. Quét lớp chống ẩm và làm thoát nước tốt hơn.

Đã chôn trụ rồi, muốn chuyển sang bắt bệ có được không?

Được. Cắt trụ trên mặt đất, đổ bệ mới bên cạnh hoặc ngay vị trí cũ, bắt chân sắt. Trụ có thể phải thay nếu đoạn còn lại ngắn.

Trụ cổng có cần to hơn trụ rào không?

Cần. Cánh cổng treo một bên, kéo lệch trụ mỗi lần mở. Trụ cổng nên to hơn và luôn bắt bệ chắc.

Cần làm ngoại thất gỗ theo không gian của bạn?Xưởng VintageDecor nhận thiết kế ngoại thất gỗ và thi công ngoại thất gỗ: khảo sát tận nơi, bản vẽ 2D, xem 3D trước khi làm, bảo hành 24 tháng.

Mẫu hàng rào gỗ của xưởng VintageDecor