Cổng vòm hoa là khung gỗ uốn cong đặt ở lối vào vườn để cây leo bò lên, có thể kèm cánh hoặc để trống. Để đi lại thoải mái khi hoa đã phủ, vòm phải cao hơn tầm đầu một quãng rộng, vì cành sẽ rủ xuống. Cây hợp nhất là hồng leo thân mềm, trồng hai bên chân để gặp nhau ở đỉnh. Gắn thêm ghế băng thì vòm thành chỗ ngồi giữa vườn.

Vòm hoa khác cổng gỗ thường ở đâu

Cổng gỗ thường cần chắc và kín để giữ nhà. Vòm hoa nhẹ hơn, vừa làm điểm nhấn cho lối đi vừa làm giá cho cây leo, nên phần vòm phía trên quan trọng hơn cánh. Mẫu cổng vòm C3 mắt cáo hoa leo có hai cột vuông, vòm ghép thanh, hai bên vách mắt cáo cho cây bám, kèm hai bồn gỗ trồng hoa ngay chân.

Cổng vòm gỗ thông C3: vòm cong trên hai cột, cánh thấp mắt cáo, hoa hồng leo bám một bên vòm, hai bồn gỗ trồng hoa — C3: vòm cong, vách mắt cáo, bồn trồng ngay chân

Nhìn từ trên xuống mới thấy vai trò của vòm: nó đánh dấu chỗ bắt đầu lối đi. Đặt vòm ở đầu lối đá hay lối sỏi, người vào vườn sẽ tự đi theo hướng đó.

Cổng vòm C3 nhìn từ trên cao, vòm phủ hoa hồng và hoa tím đứng ở đầu lối đá trắng giữa bãi cỏ, hai bồn hoa hai bên — Vòm đặt ở đầu lối đi, nhìn từ trên xuống

Cao và rộng bao nhiêu để đi qua thoải mái

RHS khuyên cột giàn hoa cho lối đi cao khoảng 2,7 m để cây leo rủ xuống mà không vướng người, và bề ngang lối đi xấp xỉ chiều cao cho cân. Đó là hướng dẫn cho giàn pergola dài. Với một vòm đơn ở lối vào, bạn nên đo theo hai việc: người cao nhất nhà đi qua khi hoa đã rủ, và hai người có tránh nhau được dưới vòm không.

Lối có xe đẩy, xe cắt cỏ đi qua thì đo thêm bề ngang của xe. Cột, theo RHS, tối thiểu 5 x 5 cm, tốt nhất khoảng 8 x 8 cm. Cây leo lớn lên khá nặng, gặp mưa gió cả khối lá lắc theo, nên cột to và chân chôn chắc là phần không nên bớt.

Cổng vòm C7 nhìn từ trên: vòm gỗ phủ hoa trắng, hai cánh mắt cáo nối với rào nan thấp, lối lát đá đi vào sân — C7: lối đá đi thẳng qua lòng vòm

Có cánh hay để trống

Vòm để trống hợp với lối giữa hai khu trong vườn. Vòm ở cổng ra đường thì nên có cánh để giữ chó mèo và trẻ nhỏ. Cổng vòm C7 hai cánh mắt cáo là kiểu ở giữa: cánh thấp đan ô thoi, vẫn nhìn xuyên được, hai bên nối với rào nan.

Cổng vòm C7 lúc hoàng hôn: vòm gỗ cong, hai cánh mắt cáo ô thoi đầu cong, rào nan thấp hai bên — C7: cánh mắt cáo thấp, nhìn xuyên qua được

Cần kín hơn thì xem cổng C4 cánh ván có ô cửa nhỏ: cánh ván đứng đầu vòm, giữa có ô kính hẹp, phía trên là giàn thanh gỗ xếp toả thành vòm để cây bám. Kiểu này vừa giữ nhà vừa có chỗ cho hoa.

Cổng gỗ C4 cánh ván đầu vòm có ô kính hẹp, hai đèn tường hai bên, giàn thanh gỗ xếp toả thành vòm phía trên — C4: cánh kín, giàn vòm phía trên cho cây leo

Cây leo nào phủ vòm

RHS đánh giá hồng leo thân mềm (rambler) đặc biệt hợp với giàn, vì cành dài và dẻo dễ uốn qua khung. Hãng hồng David Austin hướng dẫn trồng mỗi bên chân vòm một gốc, buộc cành lên dần cho hai cây gặp nhau ở đỉnh. Với trụ và cột, họ khuyên quấn cành xoắn lỏng quanh cột để hoa ra từ dưới lên, chân vòm cũng làm được như vậy.

Hành lang giàn P16 xà gỗ xám mộc phủ hồng leo trắng và hồng nhạt, lối đi lát đá giữa hai hàng cột — Hồng leo phủ kín xà, cành rủ xuống hai bên lối

Ở mình có thể chọn hoa giấy, sử quân tử, hồng leo tuỳ nắng và vùng. RHS lưu ý cây lá to và cây xanh quanh năm dễ cháy lá ở chỗ gió khô, vòm đặt nơi trống gió thì tránh loại đó. Dây buộc dùng loại mềm, đừng siết vào gỗ. Danh sách cây cụ thể có trong bài chọn cây leo cho giàn hoa.

Năm đầu cây còn nhỏ, vòm sẽ trông trống. Trong lúc chờ hồng lớn, có thể gieo thêm một dây leo mọc nhanh sống một mùa ở chân vòm cho đỡ trơ. Khi cành đã dài, buộc lỏng vào thanh vòm từng đoạn một, cành nào chĩa vào lòng lối đi thì cắt bớt để khỏi quệt vào người qua lại.

Cổng vòm C3 lúc hoàng hôn, vòm gỗ thanh nan phủ hoa màu cam, hai cánh mắt cáo đầu cong, nắng sau lưng — Hoa cam bò kín nửa vòm C3

Vòm có ghế băng ở giữa

Muốn ngồi dưới hoa thì gắn ghế vào vòm. Vòm hoa P42 ghế băng giữa làm hai vách mắt cáo hai bên, ghế băng tựa nan ngang nằm gọn trong lòng vòm. Cây leo trồng ở chân vách sẽ phủ dần lên đỉnh, che nắng cho người ngồi.

Vòm hoa P42 nâu cánh gián nhìn thẳng: ghế băng tựa nan ngang giữa hai vách mắt cáo, vòm cong phía trên, vườn cây phía sau — P42: ghế băng nằm giữa hai vách mắt cáo

Chỗ đặt nên là cuối lối đi hoặc góc nhìn ra vườn, lưng ghế quay về phía tường hay hàng cây. Nhìn gần sẽ thấy dầm vòm được chốt gỗ vào đầu cột, lưới mắt cáo đan chéo bên dưới làm giá cho hồng leo. Ghế nên đặt trên chỗ đất bằng, chân kê đá hoặc gạch cho khỏi đọng nước sau mưa.

Cận vòm P42: dầm cong chốt vào đầu cột gỗ, lưới mắt cáo đan chéo, hoa hồng leo nở bên chân — Dầm vòm chốt vào đầu cột, mắt cáo làm giá cho hoa

Hỏi nhanh về cổng vòm hoa

Cổng vòm gỗ để ngoài trời có bền không?

Bền nếu chân cột không ngâm nước. RHS khuyên tẩm thuốc chân cột, lót sỏi đáy hố và chôn sâu khoảng 45 đến 60 cm. Mỗi năm xem lại chỗ cây bám, vì lá dày giữ ẩm sát mặt gỗ. Lớp phủ cho gỗ ngoài trời xem bài sơn dầu cho cổng gỗ ngoài trời.